პოლიტიკა
კონფლიქტები
სამხედრო

4

აპრილი

დღის ზოგადი ასტროლოგიური პროგნოზი

პარასკევი, მთვარის მეშვიდე დღე დაიწყება 09:24-ზე, მთვარე კირჩხიბში გადავა 02:51-ზე ისეთი საქმეები წამოიწყეთ, რომლებსაც დღესვე დაასრულებთ და სხვა დროისთვის არ გადადებთ. მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებების მიღება სხვა დროისთვის გადადეთ. ფინანსური ოპერაციების დაგეგმვასა და უძრავი ქონების ყიდვა-გაყიდვას არ გირჩევთ. კარგი დღეა მსხვილი საყიდლებისთვის; შემოქმედებითი საქმიანობისთვის, სწავლისა და გამოცდების ჩასაბარებლად. უფროსთან და თანამდებობის პირებთან ნებისმიერ საქმეს მარტივად მოაგვარებთ. კარგი დღეა ფიზიკური ვარჯიშებისა და საოჯახო საქმეების შესასრულებლად. ზომიერება გმართებთ საკვებსა და სასმელში. კარგია ორგანიზმის გაწმენდა მარილებისა და წიდებისაგან. ნუ მიირთმევთ მძიმე საკვებს.
მსოფლიო
სამართალი
საზოგადოება
სპორტი
მეცნიერება
Faceამბები
მოზაიკა
კვირის კითხვადი სტატიები
თვის კითხვადი სტატიები
რატომ არ ამუშავდა ამ დრომდე ამერიკული ლენდ-ლიზი უკრაინისთვის? - "ამჟამინდელი პროგრამა არსებითად განსხვავდება მე-2 მსოფლიო ომის დროს არსებული პროგრამისგან“
რატომ არ ამუშავდა ამ დრომდე ამერიკული ლენდ-ლიზი უკრაინისთვის? - "ამჟამინდელი პროგრამა არსებითად განსხვავდება მე-2 მსოფლიო ომის დროს არსებული პროგრამისგან“

"ლენდ-ლი­ზის შე­სა­ხებ კა­ნო­ნის დღე­ვან­დე­ლი ხელ­მო­წე­რა ის­ტო­რი­უ­ლი ნა­ბი­ჯია. დარ­წმუ­ნე­ბუ­ლი ვარ, რომ ჩვენ კვლავ ერ­თად გა­ვი­მარ­ჯვებთ. ჩვენ და­ვი­ცავთ დე­მოკ­რა­ტი­ას უკ­რა­ი­ნა­სა და ევ­რო­პა­ში, ისე­ვე, რო­გორც 77 წლის წინ", - სა­ჯა­როდ ასე გა­და­უ­ხა­და მად­ლო­ბა უკ­რა­ი­ნის პრე­ზი­დენ­ტმა ვო­ლო­დი­მირ ზე­ლენ­სკიმ ჯო ბა­ი­დენს გა­სუ­ლი წლის 9 მა­ისს მი­ღე­ბუ­ლი გა­და­წყვე­ტი­ლე­ბის გამო, თუმ­ცა ამ დღი­დან ექვს თვე­ზე მეტი დრო გა­ვი­და, კა­ნო­ნი კი ამ დრომ­დე არ ამოქ­მე­დე­ბუ­ლა.

დო­კუ­მენ­ტი სა­ხელ­წო­დე­ბით "სეს­ხი-იჯა­რის აქტი 2022 წელს უკ­რა­ი­ნა­ში დე­მოკ­რა­ტი­ის და­სა­ცა­ვად“ აშშ-ს კონ­გრესს ჯერ კი­დევ უკ­რა­ი­ნა­ში რუ­სე­თის სრულ­მას­შტა­ბი­ა­ნი შეჭ­რის და­წყე­ბამ­დე, 2022 წლის იან­ვარ­ში წა­რედ­გი­ნა.

ამა­ვე წლის 3 მა­ისს ის აშშ-ს კონ­გრე­სის წარ­მო­მად­გე­ნელ­თა პა­ლა­ტის ხმა­თა უმ­რავ­ლე­სო­ბით (417 მომ­ხრე, 10 წი­ნა­აღ­მდეგ) დამ­ტკიც­და, მა­ნამ­დე კი კა­ნონპ­რო­ექ­ტი სე­ნატ­მა გა­ნი­ხი­ლა.

პუ­ტი­ნის რუ­სე­თის უკ­რა­ი­ნა­ში შეჭ­რის და სრულ­მას­შტა­ბი­ა­ნი ომის და­წყე­ბის შემ­დეგ, 21 დე­კემ­ბერს, ზე­ლენ­სკიმ პირ­ვე­ლად და­ტო­ვა უკ­რა­ი­ნა და აშშ-ში სპე­ცი­ა­ლუ­რი ვი­ზი­ტით გა­ემ­გზავ­რა, თუმ­ცა, აღ­სა­ნიშ­ნა­ვია, რომ ვა­შინგტონ­ში ვი­ზი­ტი­სას უკ­რა­ი­ნის ხელ­მძღვა­ნელს სა­ჯა­როდ არ და­უ­ყე­ნე­ბია ლენდ-ლიზის სა­კი­თხი.

ვა­რა­უ­დობ­დნენ, რომ ეს კა­ნო­ნი იმუ­შა­ვებ­და ისე­ვე, რო­გორც მე­ო­რე მსოფ­ლიო ომის დროს, რო­დე­საც შე­ერ­თე­ბუ­ლი შტა­ტე­ბი გა­ნუ­წყვეტ­ლივ ეხ­მა­რე­ბო­და თა­ვის მო­კავ­ში­რე­ებს, გან­სა­კუთ­რე­ბით საბ­ჭო­თა კავ­შირს, ია­რაღს, სამ­ხედ­რო აღ­ჭურ­ვი­ლო­ბას და საკ­ვებს წი­ნას­წა­რი გა­დახ­დის გა­რე­შე.

  • რა არის ლენდ-ლიზი?

პროგ­რა­მა 1941 წელს პრე­ზი­დენტ ფრანკლინ რუზ­ველ­ტის დროს "და­ი­ბა­და“ და ეს იყო სა­ხელ­მწი­ფო პროგ­რა­მა, რომ­ლის ფარ­გლებ­შიც ამე­რი­კის შე­ერ­თე­ბუ­ლი შტა­ტე­ბი მე-2 მსოფ­ლიო ომის დროს ამა­რა­გებ­და მო­კავ­ში­რე­ებს (გა­ერ­თი­ა­ნე­ბულ სა­მე­ფოს, საბ­ჭო­თა კავ­შირს, ჩი­ნეთს, საფ­რან­გეთ­სა და სხვ.) დიდი რა­ო­დე­ნო­ბით შე­ი­ა­რა­ღე­ბით, საბ­რძო­ლო მა­სა­ლით, სა­მე­დი­ცი­ნო სა­შუ­ა­ლე­ბე­ბით, სურ­სა­თი­თა და სტრა­ტე­გი­უ­ლი ნედ­ლე­უ­ლით, რო­მელ­მაც გა­დამ­წყვე­ტი როლი შე­ას­რუ­ლა მო­კავ­ში­რე­ე­ბის გა­მარ­ჯვე­ბა­ში.

ამ­ჯე­რად ამ პროგ­რა­მით აშშ-ს პრე­ზი­დენტს შე­უძ­ლია მთავ­რო­ბას მის­ცეს უფ­ლე­ბა­მო­სი­ლე­ბა, გას­ცეს ან იჯა­რით გა­დას­ცეს თავ­დაც­ვი­თი აქ­ტი­ვე­ბი უკ­რა­ი­ნა­სა და აღ­მო­სავ­ლეთ ევ­რო­პის სხვა ქვეყ­ნებს, რომ­ლე­ბიც და­ზა­რალ­დნენ რუ­სე­თის მიერ უკ­რა­ი­ნა­ში შეჭ­რით, რათა და­ეხ­მა­როს ამ ქვეყ­ნე­ბის თავ­დაც­ვის გაძ­ლი­ე­რე­ბას და მშვი­დო­ბი­ა­ნი მო­სახ­ლე­ო­ბის დაც­ვას.

ეს ინო­ვა­ცია მნიშ­ვნე­ლოვ­ნად ამარ­ტი­ვებს ბი­უ­როკ­რა­ტი­ულ პრო­ცესს, რო­მე­ლიც ჩვე­უ­ლებ­რივ თან ახ­ლავს ია­რა­ღის გა­ყიდ­ვას: ამ შემ­თხვე­ვა­ში ამე­რი­კუ­ლი ია­რა­ღის იჯა­რით გა­ცე­მა შე­საძ­ლე­ბე­ლია უკ­რა­ი­ნა­სა და აღ­მო­სავ­ლეთ ევ­რო­პის სხვა ქვეყ­ნებ­ში.

"სეს­ხე­ბის იჯა­რის კა­ნო­ნის გა­რე­შე, სამ­ხედ­რო აღ­ჭურ­ვი­ლო­ბის და­ქი­რა­ვე­ბი­სას, უკ­რა­ი­ნამ უნდა და­აბ­რუ­ნოს შე­ერ­თე­ბულ შტა­ტებ­ში ხუთი წლის გან­მავ­ლო­ბა­ში და გა­და­ი­ხა­დოს ზა­რა­ლი მის­თვის მი­ყე­ნე­ბუ­ლი ზი­ა­ნის­თვის“, გან­მარ­ტა Defenceone-ს Cato Institute-ის პო­ლი­ტი­კურ­მა ანა­ლი­ტი­კოს­მა ჯორ­დან კო­ენ­მა. კა­ნონპ­რო­ექ­ტი კი ხსნის მსგავს შე­ზღუდ­ვებს“.

თუმ­ცა, ამ დრო­ის­თვის, უკ­რა­ი­ნის ხე­ლი­სუფ­ლე­ბა ფაქ­ტობ­რი­ვად აღი­ა­რებს, რომ ისი­ნი არ არი­ან და­ინ­ტე­რე­სე­ბუ­ლი სეს­ხის იჯა­რის პრო­ცე­დუ­რის და­წყე­ბით - ვი­ნა­ი­დან შე­ერ­თე­ბუ­ლი შტა­ტე­ბი კვლავ აწ­ვდის ია­რაღს მას­ში ფა­სის გა­დახ­დის და პი­რო­ბე­ბის გა­რე­შე.

უკ­რა­ი­ა­ნის სა­გა­რეო საქ­მე­თა სა­მი­ნის­ტროს წარ­მო­მად­გე­ნე­ლი ოლეგ ნი­კო­ლენკო გან­მარ­ტავს, რომ ლენდ-ლიზი პროგ­რა­მის ფარ­გლებ­ში მი­წო­დე­ბის მო­ცუ­ლო­ბა პირ­და­პირ და­მო­კი­დე­ბუ­ლია უკ­რა­ი­ნის ფი­ნან­სურ შე­საძ­ლებ­ლო­ბებ­ზე.

"ჩვენ­მა ამე­რი­კელ­მა პარტნი­ო­რებ­მა იცი­ან, რომ უკ­რა­ი­ნე­ლე­ბი დღეს იხ­დი­ან უმაღ­ლეს ფასს, იცა­ვენ არა მხო­ლოდ მათ თა­ვი­სუფ­ლე­ბას, არა­მედ მთე­ლი ევ­რო­პის უსაფრ­თხო­ე­ბას. უკ­რა­ი­ნის არა­ა­დეკ­ვა­ტუ­რი დახ­მა­რე­ბა ან მისი არა­ე­ფექ­ტუ­რო­ბა სა­ბე­დის­წე­რო შე­დე­გებს მო­ი­ტანს მთელ თა­ვი­სუ­ფალ დე­მოკ­რა­ტი­ულ სამ­ყა­რო­ზე", - თქვა მან.

თეთ­რი სახ­ლი ადას­ტუ­რებს ამ პო­ზი­ცი­ას.

ჯონ კირ­ბი, ეროვ­ნუ­ლი უსაფრ­თხო­ე­ბი­სა და სტრა­ტე­გი­უ­ლი კო­მუ­ნი­კა­ცი­ე­ბის საბ­ჭოს კო­ორ­დი­ნა­ტო­რი აღ­ნიშ­ნავს, რომ ამ დრო­ის­თვის შე­ერ­თე­ბუ­ლი შტა­ტე­ბის პრი­ო­რი­ტე­ტია "დახ­მა­რე­ბა, რო­მელ­შიც უკ­რა­ი­ნე­ლებს გა­დახ­და არ მო­უ­წევთ“.

23 დე­კემ­ბერს კონ­გრეს­მა 800 მი­ლი­ო­ნი დო­ლა­რი გა­მო­ყო USAI-სთვის - კი­ე­ვის­თვის ია­რა­ღის მი­წო­დე­ბის მთა­ვა­რი პროგ­რა­მის­თვის. მიმ­დი­ნა­რე წელს კი ვა­შინგტო­ნი 45 მი­ლი­არ­დი დო­ლა­რის და­ხარ­ჯვას გეგ­მავს უკ­რა­ი­ნის მხარ­და­სა­ჭე­რად.

ბევ­რია თუ ცოტა? შე­და­რე­ბის­თვის, 2021-22 წლებ­ში შე­ერ­თე­ბულ­მა შტა­ტებ­მა მხო­ლოდ უკ­რა­ი­ნის შე­ი­ა­რა­ღე­ბუ­ლი ძა­ლე­ბის­თვის თით­ქმის 12 მი­ლი­არ­დი დო­ლა­რის ია­რა­ღი გა­მო­ყო.

  • რა დახ­მა­რე­ბას იღებს უკ­რა­ი­ნა აშშ-გან ამ­ჟა­მად?

ვა­შინგტო­ნი ჯერ არ იყე­ნებს ლენდ-ლიზს, აშშ-ის სამ­ხედ­რო დახ­მა­რე­ბა ახლა უკ­რა­ი­ნას სხვა პროგ­რა­მე­ბის ფარ­გლებ­ში გა­და­ე­ცე­მა.

"ამ ინ­სტრუ­მენ­ტის უპი­რა­ტე­სო­ბა არის აშშ-ის მთავ­რო­ბის მიერ გა­და­წყვე­ტი­ლე­ბის მი­ღე­ბის სიჩ­ქა­რე, გა­მარ­ტი­ვე­ბუ­ლი პრო­ცე­დუ­რის მი­ხედ­ვით, ზედ­მე­ტი ბი­უ­როკ­რა­ტი­ის გა­რე­შე და უკ­რა­ი­ნის დახ­მა­რე­ბის თი­თო­ე­ულ პა­კეტ­ზე ხმე­ბის სა­ჭი­რო­ე­ბა აშშ-ის კონ­გრეს­ში. მი­ნუ­სი არის ის, რომ ამე­რი­კუ­ლი ია­რა­ღის მი­წო­დე­ბის მო­ცუ­ლო­ბა ლენდ-ლი­ზის ფარ­გლებ­ში პირ­და­პირ და­მო­კი­დე­ბუ­ლია უკ­რა­ი­ნის ფი­ნან­სურ შე­საძ­ლებ­ლო­ბებ­ზე“, - გა­ნა­ცხა­და უკ­რა­ი­ნის სა­გა­რეო საქ­მე­თა სა­მი­ნის­ტროს სპი­კერ­მა, ოლეჰ ნი­კო­ლენ­კომ.

ნი­კო­ლენ­კო აცხა­დებს, რომ ომის ამ ეტაპ­ზე აშშ გა­და­წყვეტს უკ­რა­ი­ნას სამ­ხედ­რო დახ­მა­რე­ბა გა­უ­წი­ოს სა­კუ­თა­რი ფე­დე­რა­ლუ­რი ბი­უ­ჯე­ტის ხარ­ჯზე, ვი­ნა­ი­დან დახ­მა­რე­ბის არა­საკ­მა­რი­სი ან მისი არა­ე­ფექ­ტი­ა­ნი შე­დე­გი "სა­სიკ­ვდი­ლო შე­დე­გებს მო­უ­ტანს მთელს თა­ვი­სუ­ფალ დე­მოკ­რა­ტი­ულ სამ­ყა­როს".

რო­გორც სპი­კერ­მა ხაზ­გას­მით აღ­ნიშ­ნა, კი­ე­ვი ამ­ჟა­მად იღებს უსაფრ­თხო­ე­ბი­სა და თავ­დაც­ვის დახ­მა­რე­ბას სამი პროგ­რა­მის ფარ­გლებ­ში: უკ­რა­ი­ნის უსაფრ­თხო­ე­ბის დახ­მა­რე­ბის ინი­ცი­ა­ტი­ვა (USAI), სა­გა­რეო სამ­ხედ­რო და­ფი­ნან­სე­ბა (FMF) და მა­რა­გის ამე­რი­კუ­ლი ია­რა­ღით შევ­სე­ბა.

პროგ­რა­მე­ბის ფარ­გლებ­ში სამ­ხედ­რო დახ­მა­რე­ბა უსას­ყიდ­ლოდ ხორ­ცი­ელ­დე­ბა, ანუ მიმ­დი­ნა­რე პროგ­რა­მე­ბი, ლენდ-ლი­ზის­გან გან­სხვა­ვე­ბით, არ ით­ვა­ლის­წი­ნებს უკ­რა­ი­ნის­გან კომ­პენ­სა­ცი­ას გა­და­ცე­მუ­ლი ია­რა­ღის, სამ­ხედ­რო აღ­ჭურ­ვი­ლო­ბი­სა და საბ­რძო­ლო მა­სა­ლის ღი­რე­ბუ­ლე­ბის­თვის.

"აშშ-ის დახ­მა­რე­ბის ორ­მხრი­ვი გან­ზო­მი­ლე­ბის გარ­და, ამე­რი­კუ­ლი მხა­რე იყო უკ­რა­ი­ნის თავ­დაც­ვის სა­კონ­ტაქ­ტო ჯგუ­ფის შექ­მნის ინი­ცი­ა­ტო­რი, რომ­ლის მუ­შა­ო­ბა­ში ამ­ჟა­მად 50 ქვე­ყა­ნა მო­ნა­წი­ლე­ობს. ერ­თობ­ლი­ვი დიპ­ლო­მა­ტი­უ­რი ძა­ლის­ხმე­ვით შე­საძ­ლე­ბე­ლი გახ­და ნა­ტოს წევ­რე­ბი­სა და სხვა პარტნი­ო­რე­ბის მიერ უკ­რა­ი­ნის ია­რა­ღის მი­წო­დე­ბის მო­ბი­ლი­ზე­ბა 40 მი­ლი­არ­დი აშშ დო­ლა­რის ღი­რე­ბუ­ლე­ბით“, - გა­ნა­ცხა­და ნი­კო­ლენ­კომ.

40 მი­ლი­არ­დი დო­ლა­რი­დან 19,3 მი­ლი­არდ დო­ლარ­ზე მეტი აშშ-დან შე­მო­ვი­და.

ამ­ჟა­მად, უკ­რა­ი­ნის სა­გა­რეო საქ­მე­თა სა­მი­ნის­ტრო, სხვა სა­ხელ­მწი­ფო ორ­გა­ნო­ებ­თან ერ­თად, მუ­შა­ობს მო­კავ­ში­რე­ე­ბის­გან დახ­მა­რე­ბის მი­სა­ღე­ბად სა­ჰა­ე­რო საფრ­თხე­ე­ბის­გან უკე­თე­სი დაც­ვის მიზ­ნით.

  • რა ღირს დახ­მა­რე­ბა?

ნა­თე­ლია, რომ მა­შინ, როცა უკ­რა­ი­ნის­თვის სეს­ხის იჯა­რის პროგ­რა­მა არ და­წყე­ბუ­ლა, ფი­ნან­სუ­რი პროგ­ნო­ზე­ბის გა­კე­თე­ბა ნა­ად­რე­ვია. ასე­ვე ძნე­ლი მი­სახ­ვედ­რია, რა ტი­პის ია­რაღს მი­ი­ღებს კი­ე­ვი. უკ­რა­ი­ნის ხე­ლი­სუფ­ლე­ბა სა­სურ­ველ თვითმფრი­ნა­ვებს შო­რის უკვე ასა­ხე­ლებს F-16 ან F-15 თვითმფრი­ნა­ვებს, ასე­ვე Abrams-ის ტან­კებს.

აღ­სა­ნიშ­ნა­ვია, რომ მე­ო­რე მსოფ­ლიო ომის დროს შე­ერ­თე­ბულ­მა შტა­ტებ­მა ლენდ-ლი­ზით საბ­ჭო­თა კავ­შირს ყვე­ლა­ზე თა­ნა­მედ­რო­ვე სამ­ხედ­რო თვითმფრი­ნა­ვე­ბი მი­ა­წო­და.

თვითმფრი­ნა­ვე­ბის გარ­და, ამე­რი­კა თა­ვის მო­კავ­ში­რე­ებს აწ­ვდი­და: ტან­კებს, გე­მებს, სატ­ვირ­თო მან­ქა­ნებს, ია­რაღს, გზის სამ­შე­ნებ­ლო მა­სა­ლებს, ტან­საც­მელს, საკ­ვებს, რა­დი­ო­სად­გუ­რებს, ჩარ­ხებს, ვა­გო­ნებს, ნავ­თო­ბპ­რო­დუქ­ტებს, დენთს და სხვა სა­ქო­ნელს. სა­ერ­თო ჯამ­ში, ამე­რი­კის ხე­ლი­სუფ­ლე­ბამ სსრკ-ს თით­ქმის 15 000 თვითმფრი­ნა­ვი, 7 000 ტან­კი და 13 1000 ტყვი­ამფრქვე­ვი მი­ა­წო­და.

ასე­თი მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნი მა­ტე­რი­ა­ლუ­რი მხარ­და­ჭე­რა მრა­ვა­ლი თვალ­საზ­რი­სით, სა­შუ­ა­ლე­ბას აძ­ლევ­და მო­კავ­ში­რე­თა ძა­ლებს შე­ეც­ვა­ლათ ომის მიმ­დი­ნა­რე­ო­ბა გერ­მა­ნი­ას­თან.

რაც შე­ე­ხე­ბა ფულს: ომის ოთხი წლის გან­მავ­ლო­ბა­ში შე­ერ­თე­ბულ­მა შტა­ტებ­მა მო­კავ­ში­რე­ებს მი­ა­წო­და თით­ქმის 50 მი­ლი­არ­დი დო­ლა­რის სა­ქო­ნე­ლი და ია­რა­ღი, რაც მიმ­დი­ნა­რე კურ­სით და­ახ­ლო­ე­ბით 700 მი­ლი­არ­დი დო­ლა­რია.

ყვე­ლა­ზე მეტი - 31,4 მი­ლი­არ­დი დო­ლა­რი (დღე­ვან­დე­ლი კურ­სით - 440 მი­ლი­არ­დი) დიდ­მა ბრი­ტა­ნეთ­მა მი­ი­ღო, მე­ო­რე ად­გილ­ზე საბ­ჭო­თა კავ­ში­რი იყო - 11,4 მი­ლი­არ­დი დო­ლა­რი (დღე­ვან­დე­ლი კურ­სით - 159 მი­ლი­არ­დი).

ვი­ნა­ი­დან lend-lease სი­ტყვა­სი­ტყვით ნიშ­ნავს "გა­დახ­დილ ქი­რას“, საბ­ჭო­თა კავ­ში­რი იძუ­ლე­ბუ­ლი გახ­და ტექ­ნი­კი­სა და ია­რა­ღის ნა­წი­ლის ფული მე­ი­ჯა­რეს­თვის პრო­ცენ­ტით და­ებ­რუ­ნებინა. ვა­შინგტონ­მა მოს­კოვს 2,7 მი­ლი­არ­დი დო­ლა­რის ინ­ვო­ი­სი წა­რუდ­გი­ნა. ეს არის ყვე­ლა მი­წო­დე­ბის ღი­რე­ბუ­ლე­ბის მხო­ლოდ 20%. მაგ­რამ ეს თან­ხა არ აწყობ­და საბ­ჭო­თა ხე­ლი­სუფ­ლე­ბას.

ხან­გრძლი­ვი და რთუ­ლი მო­ლა­პა­რა­კე­ბე­ბის დროს ქვეყ­ნებს შო­რის, რომ­ლე­ბიც ცივი ომის დროს რკი­ნის ფარ­დის მო­პირ­და­პი­რე მხა­რეს აღ­მოჩ­ნდნენ, ეს თან­ხა 720 მი­ლი­ონ დო­ლა­რამ­დე და­ე­ცა. რუ­სეთ­მა სა­ბო­ლო­ოდ ვალი 2006 წლის აგ­ვის­ტო­ში და­ფა­რა.

რაც შე­ე­ხე­ბა ლენდ-ლი­ზის მთა­ვარ მიმ­ღებს - დიდ ბრი­ტა­ნეთს - აქ სი­ტუ­ა­ცია გარ­კვე­ულ­წი­ლად გან­სხვა­ვე­ბუ­ლი იყო. მე­ო­რე მსოფ­ლიო ომის დას­რუ­ლე­ბის შემ­დეგ შე­ერ­თე­ბულ­მა შტა­ტებ­მა თა­ვად ჩა­მო­წე­რა ვალი, მაგ­რამ 4,3 მი­ლი­არ­დი დო­ლა­რის სეს­ხი მის­ცა გა­ნად­გუ­რე­ბულ და თით­ქმის გა­კოტ­რე­ბულ მო­კავ­ში­რეს.

ლონ­დონ­მა ამ ვა­ლის ბოლო გა­დახ­და 2006 წლის დე­კემ­ბერ­ში შე­ას­რუ­ლა.

ექ­სპერ­ტი გან­მარ­ტავს, რომ ამ­ჟა­მინ­დე­ლი ამე­რი­კუ­ლი პროგ­რა­მა არ­სე­ბი­თად გან­სხვავ­დე­ბა მე­ო­რე მსოფ­ლიო ომის დროს არ­სე­ბუ­ლი პროგ­რა­მის­გან. ახლა ის არ არის მთა­ვა­რი, მაგ­რამ დამ­ხმა­რე ვა­რი­ან­ტია.

"ამ­ჟა­მინ­დელ ვერ­სი­ა­ში საქ­მე გვაქვს "და­ზღვე­ვის პა­კეტ­თან“, ანუ ეს იმ შემ­თხვე­ვა­ში, თუ კონ­გრესს არ მო­უნ­დე­ბა უკ­რა­ი­ნის მხარ­და­ჭე­რა ან უკ­რა­ი­ნას­თან თა­ნამ­შრომ­ლო­ბა“, - ამ­ბობს კრა­ე­ვი.

სა­ერ­თა­შო­რი­სო იუ­რის­ტი, Atlantist Notes პრო­ექ­ტის ხელ­მძღვა­ნე­ლი, ოლეკ­სან­დრ კა­ლი­ნი­ჩენ­კო მი­იჩ­ნევს, რომ შე­ერ­თე­ბულ შტა­ტებს შეგ­ნე­ბუ­ლად არ სურს სამ­ხედ­რო-ინ­დუსტრი­უ­ლი კომ­პლექ­სის სრუ­ლი სიმ­ძლავ­რით გაშ­ვე­ბა და ამ­ჯო­ბი­ნებს კი­ევს ია­რა­ღი ამ­ჟა­მინ­დელ რე­ჟიმ­ში მი­ა­წო­დოს.

  • ვინ შე­ა­ნე­ლა ლენდ-ლი­ზის პროგ­რა­მა?

აღ­სა­ნიშ­ნა­ვია, რომ ლენდ-ლი­ზის შე­სა­ხებ კა­ნო­ნის ხელ­მო­წე­რის ცე­რე­მო­ნი­ას თეთრ სახ­ლში უკ­რა­ი­ნუ­ლი წარ­მო­შო­ბის კონ­გრეს­მე­ნი ვიქ­ტო­რია სპარ­ცი ეს­წრე­ბო­და.

ახლა ეს რეს­პუბ­ლი­კე­ლი დო­ნალდ ტრამ­პის მხა­რე­საა, მკაც­რად აკ­რი­ტი­კებს ბა­ი­დენს და ასე­ვე სა­ჯა­როდ შე­ვი­და კონ­ფლიქ­ტში უკ­რა­ი­ნის პრე­ზი­დენ­ტის ად­მი­ნის­ტრა­ცი­ის ხელ­მძღვა­ნელ­თან, გავ­ლე­ნი­ან ან­დრეი ერ­მაკ­თან. 23 დე­კემ­ბერს მან მხა­რი და­უ­ჭი­რა თავ­დაც­ვის ბი­უ­ჯეტს, რო­მე­ლიც მო­ი­ცავს უკ­რა­ი­ნის დახ­მა­რე­ბას.

შე­საძ­ლე­ბე­ლია თუ არა, რომ ამან შე­ა­ნე­ლა ლენდ-ლი­ზის პროგ­რა­მა? ამე­რი­კე­ლი ალექ­სან­დრე კრა­ე­ვი დარ­წმუ­ნე­ბუ­ლია, რომ - არა.

კა­ნო­ნის ტექ­სტის მი­ხედ­ვით, ლენდ-ლიზი შე­ე­ხე­ბა მხო­ლოდ 2022-23 ფი­ნან­სურ წლებს შე­ერ­თე­ბულ შტა­ტებ­ში, ანუ ის მო­მა­ვა­ლი წლის სექ­ტემ­ბრის ბო­ლოს დას­რულ­დე­ბა. მაგ­რამ დო­კუ­მენ­ტი შე­იძ­ლე­ბა გაგ­რძელ­დეს, რო­გორც ეს იყო მე­ო­რე მსოფ­ლიო ომის დროს.

  • ავ­ტო­რი: ეკა დარ­ჩი­აშ­ვი­ლი
მკითხველის კომენტარები / 24 /
თარიღის მიხედვით
მოწონების მიხედვით
!!!!!!!!!!!!!!!!!
3

არ მისცემენ ახალ იარაღს და ძალიან იოლი მისახვედრია რატომაც. მიჰყიდიან რუსებს და იმიტომ. მერე რუსები დაშლიან და ახალ ტექნოლოგიას ხელად აითვისებენ. ამას რა თქმა უნდა ამერიკელები არ იტყვიან. 

სამწუხაროა
5

სავარაუდოდ და სამწუხაროდ უკრაინას იგივე ელის რაც ერაყს, ლიბიას, იემენს, სირიას, ავღანეთს... ქაოსი და გაურკვევლობა :(( ფულის მანქანა იმუშავებს სანამ იმუშავებს და მერე ღმერთმა უწყის რა იქნება! 

ავტორი:

რატომ არ ამუშავდა ამ დრომდე ამერიკული ლენდ-ლიზი უკრაინისთვის? - "ამჟამინდელი პროგრამა არსებითად განსხვავდება მე-2 მსოფლიო ომის დროს არსებული პროგრამისგან“

რატომ არ ამუშავდა ამ დრომდე ამერიკული ლენდ-ლიზი უკრაინისთვის? - "ამჟამინდელი პროგრამა არსებითად განსხვავდება მე-2 მსოფლიო ომის დროს არსებული პროგრამისგან“

"ლენდ-ლიზის შესახებ კანონის დღევანდელი ხელმოწერა ისტორიული ნაბიჯია. დარწმუნებული ვარ, რომ ჩვენ კვლავ ერთად გავიმარჯვებთ. ჩვენ დავიცავთ დემოკრატიას უკრაინასა და ევროპაში, ისევე, როგორც 77 წლის წინ", - საჯაროდ ასე გადაუხადა მადლობა უკრაინის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ ჯო ბაიდენს გასული წლის 9 მაისს მიღებული გადაწყვეტილების გამო, თუმცა ამ დღიდან ექვს თვეზე მეტი დრო გავიდა, კანონი კი ამ დრომდე არ ამოქმედებულა.

დოკუმენტი სახელწოდებით "სესხი-იჯარის აქტი 2022 წელს უკრაინაში დემოკრატიის დასაცავად“ აშშ-ს კონგრესს ჯერ კიდევ უკრაინაში რუსეთის სრულმასშტაბიანი შეჭრის დაწყებამდე, 2022 წლის იანვარში წარედგინა.

ამავე წლის 3 მაისს ის აშშ-ს კონგრესის წარმომადგენელთა პალატის ხმათა უმრავლესობით (417 მომხრე, 10 წინააღმდეგ) დამტკიცდა, მანამდე კი კანონპროექტი სენატმა განიხილა.

პუტინის რუსეთის უკრაინაში შეჭრის და სრულმასშტაბიანი ომის დაწყების შემდეგ, 21 დეკემბერს, ზელენსკიმ პირველად დატოვა უკრაინა და აშშ-ში სპეციალური ვიზიტით გაემგზავრა, თუმცა, აღსანიშნავია, რომ ვაშინგტონში ვიზიტისას უკრაინის ხელმძღვანელს საჯაროდ არ დაუყენებია ლენდ-ლიზის საკითხი.

ვარაუდობდნენ, რომ ეს კანონი იმუშავებდა ისევე, როგორც მეორე მსოფლიო ომის დროს, როდესაც შეერთებული შტატები განუწყვეტლივ ეხმარებოდა თავის მოკავშირეებს, განსაკუთრებით საბჭოთა კავშირს, იარაღს, სამხედრო აღჭურვილობას და საკვებს წინასწარი გადახდის გარეშე.

  • რა არის ლენდ-ლიზი?

პროგრამა 1941 წელს პრეზიდენტ ფრანკლინ რუზველტის დროს "დაიბადა“ და ეს იყო სახელმწიფო პროგრამა, რომლის ფარგლებშიც ამერიკის შეერთებული შტატები მე-2 მსოფლიო ომის დროს ამარაგებდა მოკავშირეებს (გაერთიანებულ სამეფოს, საბჭოთა კავშირს, ჩინეთს, საფრანგეთსა და სხვ.) დიდი რაოდენობით შეიარაღებით, საბრძოლო მასალით, სამედიცინო საშუალებებით, სურსათითა და სტრატეგიული ნედლეულით, რომელმაც გადამწყვეტი როლი შეასრულა მოკავშირეების გამარჯვებაში.

ამჯერად ამ პროგრამით აშშ-ს პრეზიდენტს შეუძლია მთავრობას მისცეს უფლებამოსილება, გასცეს ან იჯარით გადასცეს თავდაცვითი აქტივები უკრაინასა და აღმოსავლეთ ევროპის სხვა ქვეყნებს, რომლებიც დაზარალდნენ რუსეთის მიერ უკრაინაში შეჭრით, რათა დაეხმაროს ამ ქვეყნების თავდაცვის გაძლიერებას და მშვიდობიანი მოსახლეობის დაცვას.

ეს ინოვაცია მნიშვნელოვნად ამარტივებს ბიუროკრატიულ პროცესს, რომელიც ჩვეულებრივ თან ახლავს იარაღის გაყიდვას: ამ შემთხვევაში ამერიკული იარაღის იჯარით გაცემა შესაძლებელია უკრაინასა და აღმოსავლეთ ევროპის სხვა ქვეყნებში.

"სესხების იჯარის კანონის გარეშე, სამხედრო აღჭურვილობის დაქირავებისას, უკრაინამ უნდა დააბრუნოს შეერთებულ შტატებში ხუთი წლის განმავლობაში და გადაიხადოს ზარალი მისთვის მიყენებული ზიანისთვის“, განმარტა Defenceone-ს Cato Institute-ის პოლიტიკურმა ანალიტიკოსმა ჯორდან კოენმა. კანონპროექტი კი ხსნის მსგავს შეზღუდვებს“.

თუმცა, ამ დროისთვის, უკრაინის ხელისუფლება ფაქტობრივად აღიარებს, რომ ისინი არ არიან დაინტერესებული სესხის იჯარის პროცედურის დაწყებით - ვინაიდან შეერთებული შტატები კვლავ აწვდის იარაღს მასში ფასის გადახდის და პირობების გარეშე.

უკრაიანის საგარეო საქმეთა სამინისტროს წარმომადგენელი ოლეგ ნიკოლენკო განმარტავს, რომ ლენდ-ლიზი პროგრამის ფარგლებში მიწოდების მოცულობა პირდაპირ დამოკიდებულია უკრაინის ფინანსურ შესაძლებლობებზე.

"ჩვენმა ამერიკელმა პარტნიორებმა იციან, რომ უკრაინელები დღეს იხდიან უმაღლეს ფასს, იცავენ არა მხოლოდ მათ თავისუფლებას, არამედ მთელი ევროპის უსაფრთხოებას. უკრაინის არაადეკვატური დახმარება ან მისი არაეფექტურობა საბედისწერო შედეგებს მოიტანს მთელ თავისუფალ დემოკრატიულ სამყაროზე", - თქვა მან.

თეთრი სახლი ადასტურებს ამ პოზიციას.

ჯონ კირბი, ეროვნული უსაფრთხოებისა და სტრატეგიული კომუნიკაციების საბჭოს კოორდინატორი აღნიშნავს, რომ ამ დროისთვის შეერთებული შტატების პრიორიტეტია "დახმარება, რომელშიც უკრაინელებს გადახდა არ მოუწევთ“.

23 დეკემბერს კონგრესმა 800 მილიონი დოლარი გამოყო USAI-სთვის - კიევისთვის იარაღის მიწოდების მთავარი პროგრამისთვის. მიმდინარე წელს კი ვაშინგტონი 45 მილიარდი დოლარის დახარჯვას გეგმავს უკრაინის მხარდასაჭერად.

ბევრია თუ ცოტა? შედარებისთვის, 2021-22 წლებში შეერთებულმა შტატებმა მხოლოდ უკრაინის შეიარაღებული ძალებისთვის თითქმის 12 მილიარდი დოლარის იარაღი გამოყო.

  • რა დახმარებას იღებს უკრაინა აშშ-გან ამჟამად?

ვაშინგტონი ჯერ არ იყენებს ლენდ-ლიზს, აშშ-ის სამხედრო დახმარება ახლა უკრაინას სხვა პროგრამების ფარგლებში გადაეცემა.

"ამ ინსტრუმენტის უპირატესობა არის აშშ-ის მთავრობის მიერ გადაწყვეტილების მიღების სიჩქარე, გამარტივებული პროცედურის მიხედვით, ზედმეტი ბიუროკრატიის გარეშე და უკრაინის დახმარების თითოეულ პაკეტზე ხმების საჭიროება აშშ-ის კონგრესში. მინუსი არის ის, რომ ამერიკული იარაღის მიწოდების მოცულობა ლენდ-ლიზის ფარგლებში პირდაპირ დამოკიდებულია უკრაინის ფინანსურ შესაძლებლობებზე“, - განაცხადა უკრაინის საგარეო საქმეთა სამინისტროს სპიკერმა, ოლეჰ ნიკოლენკომ.

ნიკოლენკო აცხადებს, რომ ომის ამ ეტაპზე აშშ გადაწყვეტს უკრაინას სამხედრო დახმარება გაუწიოს საკუთარი ფედერალური ბიუჯეტის ხარჯზე, ვინაიდან დახმარების არასაკმარისი ან მისი არაეფექტიანი შედეგი "სასიკვდილო შედეგებს მოუტანს მთელს თავისუფალ დემოკრატიულ სამყაროს".

როგორც სპიკერმა ხაზგასმით აღნიშნა, კიევი ამჟამად იღებს უსაფრთხოებისა და თავდაცვის დახმარებას სამი პროგრამის ფარგლებში: უკრაინის უსაფრთხოების დახმარების ინიციატივა (USAI), საგარეო სამხედრო დაფინანსება (FMF) და მარაგის ამერიკული იარაღით შევსება.

პროგრამების ფარგლებში სამხედრო დახმარება უსასყიდლოდ ხორციელდება, ანუ მიმდინარე პროგრამები, ლენდ-ლიზისგან განსხვავებით, არ ითვალისწინებს უკრაინისგან კომპენსაციას გადაცემული იარაღის, სამხედრო აღჭურვილობისა და საბრძოლო მასალის ღირებულებისთვის.

"აშშ-ის დახმარების ორმხრივი განზომილების გარდა, ამერიკული მხარე იყო უკრაინის თავდაცვის საკონტაქტო ჯგუფის შექმნის ინიციატორი, რომლის მუშაობაში ამჟამად 50 ქვეყანა მონაწილეობს. ერთობლივი დიპლომატიური ძალისხმევით შესაძლებელი გახდა ნატოს წევრებისა და სხვა პარტნიორების მიერ უკრაინის იარაღის მიწოდების მობილიზება 40 მილიარდი აშშ დოლარის ღირებულებით“, - განაცხადა ნიკოლენკომ.

40 მილიარდი დოლარიდან 19,3 მილიარდ დოლარზე მეტი აშშ-დან შემოვიდა.

ამჟამად, უკრაინის საგარეო საქმეთა სამინისტრო, სხვა სახელმწიფო ორგანოებთან ერთად, მუშაობს მოკავშირეებისგან დახმარების მისაღებად საჰაერო საფრთხეებისგან უკეთესი დაცვის მიზნით.

  • რა ღირს დახმარება?

ნათელია, რომ მაშინ, როცა უკრაინისთვის სესხის იჯარის პროგრამა არ დაწყებულა, ფინანსური პროგნოზების გაკეთება ნაადრევია. ასევე ძნელი მისახვედრია, რა ტიპის იარაღს მიიღებს კიევი. უკრაინის ხელისუფლება სასურველ თვითმფრინავებს შორის უკვე ასახელებს F-16 ან F-15 თვითმფრინავებს, ასევე Abrams-ის ტანკებს.

აღსანიშნავია, რომ მეორე მსოფლიო ომის დროს შეერთებულმა შტატებმა ლენდ-ლიზით საბჭოთა კავშირს ყველაზე თანამედროვე სამხედრო თვითმფრინავები მიაწოდა.

თვითმფრინავების გარდა, ამერიკა თავის მოკავშირეებს აწვდიდა: ტანკებს, გემებს, სატვირთო მანქანებს, იარაღს, გზის სამშენებლო მასალებს, ტანსაცმელს, საკვებს, რადიოსადგურებს, ჩარხებს, ვაგონებს, ნავთობპროდუქტებს, დენთს და სხვა საქონელს. საერთო ჯამში, ამერიკის ხელისუფლებამ სსრკ-ს თითქმის 15 000 თვითმფრინავი, 7 000 ტანკი და 13 1000 ტყვიამფრქვევი მიაწოდა.

ასეთი მნიშვნელოვანი მატერიალური მხარდაჭერა მრავალი თვალსაზრისით, საშუალებას აძლევდა მოკავშირეთა ძალებს შეეცვალათ ომის მიმდინარეობა გერმანიასთან.

რაც შეეხება ფულს: ომის ოთხი წლის განმავლობაში შეერთებულმა შტატებმა მოკავშირეებს მიაწოდა თითქმის 50 მილიარდი დოლარის საქონელი და იარაღი, რაც მიმდინარე კურსით დაახლოებით 700 მილიარდი დოლარია.

ყველაზე მეტი - 31,4 მილიარდი დოლარი (დღევანდელი კურსით - 440 მილიარდი) დიდმა ბრიტანეთმა მიიღო, მეორე ადგილზე საბჭოთა კავშირი იყო - 11,4 მილიარდი დოლარი (დღევანდელი კურსით - 159 მილიარდი).

ვინაიდან lend-lease სიტყვასიტყვით ნიშნავს "გადახდილ ქირას“, საბჭოთა კავშირი იძულებული გახდა ტექნიკისა და იარაღის ნაწილის ფული მეიჯარესთვის პროცენტით დაებრუნებინა. ვაშინგტონმა მოსკოვს 2,7 მილიარდი დოლარის ინვოისი წარუდგინა. ეს არის ყველა მიწოდების ღირებულების მხოლოდ 20%. მაგრამ ეს თანხა არ აწყობდა საბჭოთა ხელისუფლებას.

ხანგრძლივი და რთული მოლაპარაკებების დროს ქვეყნებს შორის, რომლებიც ცივი ომის დროს რკინის ფარდის მოპირდაპირე მხარეს აღმოჩნდნენ, ეს თანხა 720 მილიონ დოლარამდე დაეცა. რუსეთმა საბოლოოდ ვალი 2006 წლის აგვისტოში დაფარა.

რაც შეეხება ლენდ-ლიზის მთავარ მიმღებს - დიდ ბრიტანეთს - აქ სიტუაცია გარკვეულწილად განსხვავებული იყო. მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ შეერთებულმა შტატებმა თავად ჩამოწერა ვალი, მაგრამ 4,3 მილიარდი დოლარის სესხი მისცა განადგურებულ და თითქმის გაკოტრებულ მოკავშირეს.

ლონდონმა ამ ვალის ბოლო გადახდა 2006 წლის დეკემბერში შეასრულა.

ექსპერტი განმარტავს, რომ ამჟამინდელი ამერიკული პროგრამა არსებითად განსხვავდება მეორე მსოფლიო ომის დროს არსებული პროგრამისგან. ახლა ის არ არის მთავარი, მაგრამ დამხმარე ვარიანტია.

"ამჟამინდელ ვერსიაში საქმე გვაქვს "დაზღვევის პაკეტთან“, ანუ ეს იმ შემთხვევაში, თუ კონგრესს არ მოუნდება უკრაინის მხარდაჭერა ან უკრაინასთან თანამშრომლობა“, - ამბობს კრაევი.

საერთაშორისო იურისტი, Atlantist Notes პროექტის ხელმძღვანელი, ოლეკსანდრ კალინიჩენკო მიიჩნევს, რომ შეერთებულ შტატებს შეგნებულად არ სურს სამხედრო-ინდუსტრიული კომპლექსის სრული სიმძლავრით გაშვება და ამჯობინებს კიევს იარაღი ამჟამინდელ რეჟიმში მიაწოდოს.

  • ვინ შეანელა ლენდ-ლიზის პროგრამა?

აღსანიშნავია, რომ ლენდ-ლიზის შესახებ კანონის ხელმოწერის ცერემონიას თეთრ სახლში უკრაინული წარმოშობის კონგრესმენი ვიქტორია სპარცი ესწრებოდა.

ახლა ეს რესპუბლიკელი დონალდ ტრამპის მხარესაა, მკაცრად აკრიტიკებს ბაიდენს და ასევე საჯაროდ შევიდა კონფლიქტში უკრაინის პრეზიდენტის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელთან, გავლენიან ანდრეი ერმაკთან. 23 დეკემბერს მან მხარი დაუჭირა თავდაცვის ბიუჯეტს, რომელიც მოიცავს უკრაინის დახმარებას.

შესაძლებელია თუ არა, რომ ამან შეანელა ლენდ-ლიზის პროგრამა? ამერიკელი ალექსანდრე კრაევი დარწმუნებულია, რომ - არა.

კანონის ტექსტის მიხედვით, ლენდ-ლიზი შეეხება მხოლოდ 2022-23 ფინანსურ წლებს შეერთებულ შტატებში, ანუ ის მომავალი წლის სექტემბრის ბოლოს დასრულდება. მაგრამ დოკუმენტი შეიძლება გაგრძელდეს, როგორც ეს იყო მეორე მსოფლიო ომის დროს.

  • ავტორი: ეკა დარჩიაშვილი
×
Live: ეთერშია გადაცემა "360 გრადუსი"