პოლიტიკა
სამხედრო
მსოფლიო

4

აპრილი

დღის ზოგადი ასტროლოგიური პროგნოზი

პარასკევი, მთვარის მეშვიდე დღე დაიწყება 09:24-ზე, მთვარე კირჩხიბში გადავა 02:51-ზე ისეთი საქმეები წამოიწყეთ, რომლებსაც დღესვე დაასრულებთ და სხვა დროისთვის არ გადადებთ. მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებების მიღება სხვა დროისთვის გადადეთ. ფინანსური ოპერაციების დაგეგმვასა და უძრავი ქონების ყიდვა-გაყიდვას არ გირჩევთ. კარგი დღეა მსხვილი საყიდლებისთვის; შემოქმედებითი საქმიანობისთვის, სწავლისა და გამოცდების ჩასაბარებლად. უფროსთან და თანამდებობის პირებთან ნებისმიერ საქმეს მარტივად მოაგვარებთ. კარგი დღეა ფიზიკური ვარჯიშებისა და საოჯახო საქმეების შესასრულებლად. ზომიერება გმართებთ საკვებსა და სასმელში. კარგია ორგანიზმის გაწმენდა მარილებისა და წიდებისაგან. ნუ მიირთმევთ მძიმე საკვებს.
სამართალი
საზოგადოება
მეცნიერება
Faceამბები
მოზაიკა
კონფლიქტები
კვირის კითხვადი სტატიები
თვის კითხვადი სტატიები
"შავი არქეოლოგები" საქართველოშიც გამოჩნდნენ - როგორ იძარცვება კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები
"შავი არქეოლოგები" საქართველოშიც გამოჩნდნენ - როგორ იძარცვება კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები

სა­ქარ­თვე­ლო­ში კულ­ტუ­რუ­ლი მემ­კვიდ­რე­ო­ბის ძეგ­ლე­ბი იძარ­ცვე­ბა. ქურ­დე­ბის სა­მიზ­ნეს ძი­რი­თა­დად ის უძ­ვე­ლე­სი ტაძ­რე­ბი და სა­მარ­ხე­ბი წარ­მო­ად­გენს, რომ­ლე­ბიც და­სახ­ლე­ბუ­ლი პუნ­ქტის­გან მო­შო­რე­ბით მდე­ბა­რე­ობს. კულ­ტუ­რუ­ლი მემ­კვიდ­რე­ო­ბის სფე­რო­ში მო­მუ­შა­ვე სპე­ცი­ა­ლის­ტე­ბი ამ პრო­ცესს ჟარ­გო­ნუ­ლად "შავ არ­ქე­ო­ლო­გი­ას“ უწო­დე­ბენ და ამ­ბო­ბენ, რომ პრობ­ლე­მა გან­სა­კუთ­რე­ბით მწვა­ვედ სამ­ცხე-ჯა­ვა­ხეთ­ში, ქვე­მო ქარ­თლსა და კა­ხეთ­ში დგას.

"კულ­ტუ­რუ­ლი მემ­კვიდ­რე­ო­ბის დაც­ვის ცენ­ტრის“ ხელ­მძღვა­ნე­ლი ვა­სილ ჭი­ჭა­ღუა გვიყ­ვე­ბა ტაძ­რე­ბის ძარ­ცვი­სა და და­ზი­ა­ნე­ბის არა­ერთ შემ­თხვე­ვა­ზე, რომ­ლე­ბიც ცენ­ტრის თა­ნამ­შრომ­ლებ­მა აღ­მო­ა­ჩი­ნეს. ერთ-ერთი ასე­თი ფაქ­ტი დუ­შე­თის მუ­ნი­ცი­პა­ლი­ტე­ტის სო­ფელ ბუ­ჩა­ან­ში 2020 წელს მოხ­და. მძარ­ცვე­ლებ­მა ძვირ­ფა­სე­უ­ლო­ბის პოვ­ნის მიზ­ნით, მე-9-10 სა­უ­კუ­ნე­ე­ბის მზეწ­ვე­რის წმინ­და გი­ორ­გი სა­ხე­ლო­ბის ტაძ­რის სა­კურ­თხე­ველ­ში 1 მეტ­რამ­დე სიღ­რმის ორმო გა­თხა­რეს.

ვა­სილ ჭი­ჭა­ღუა

"ვიდ­რე უშუ­ა­ლოდ ძარ­ცვის ფაქ­ტზე ვი­სა­უბ­რებ­დე, მოკ­ლედ მო­გიყ­ვე­ბით ამ ტაძ­რის შე­სა­ხებ. ძეგლს კულ­ტუ­რუ­ლი მემ­კვიდ­რე­ო­ბის სტა­ტუ­სი 2006 წელს მი­ე­ნი­ჭა. ეკ­ლე­სია დარ­ბა­ზუ­ლი ტი­პი­საა. მას სამ­ხრე­თი­დან, და­სავ­ლე­თი­დან და ჩრდი­ლო­ე­თი­დან ერ­თი­ა­ნი ვიწ­რო გარ­შე­მო­სავ­ლე­ლი ეკ­ვრის. ტა­ძარ­ში არ­სე­ბუ­ლი ფერ­წე­რა გა­მორ­ჩე­უ­ლია თა­ვი­სი მა­ღა­ლი მხატ­ვრუ­ლი ღი­რე­ბუ­ლე­ბით და შეს­რუ­ლე­ბის ტექ­ნი­კით. ეკ­ლე­სი­ის გა­და­ხურ­ვის მო­ხა­ტუ­ლო­ბა სიძ­ვე­ლის გამო ძლი­ერ და­ზი­ა­ნე­ბუ­ლია და რეს­ტავ­რა­ცი­ას სა­ჭი­რო­ებს. ჩვენ რა სუ­რა­თიც დაგ­ვხვდა, მძარ­ცვე­ლებს თით­ქმის მთლი­ა­ნად გა­და­უ­თხრი­ათ ტაძ­რის გარ­შე­მო­სავ­ლე­ლის ჩრდი­ლო­ეთ ნა­წი­ლის ია­ტა­კი და ტაძ­რის სა­კურ­თხევ­ლის მიმ­დე­ბა­რე ტე­რი­ტო­რია.

მზეწ­ვე­რის წმინ­და გი­ორ­გი სა­ხე­ლო­ბის ტა­ძა­რი

სა­კურ­თხევ­ლის მხრე­ბის ხაზ­ზე არ­სე­ბუ­ლი დიდი ზო­მის კვად­რა­ტუ­ლი ქვის (ტრა­პე­ზის ან ჯვრის საყ­რდე­ნი პოს­ტა­მენ­ტი) ქვე­მოთ გა­თხრი­ლი იყო და­ახ­ლო­ე­ბით 0.70 მეტ­რი სიღ­რმის ორმო. ვინ იცის, რა ამო­ი­ღეს ტაძ­რის ია­ტა­კი­დან. შე­საძ­ლოა ვე­რა­ფე­რი, მაგ­რამ მათ მიერ გა­მოვ­ლე­ნი­ლი გულ­მოდ­გი­ნე­ბა და მონ­დო­მე­ბა გვა­ფიქ­რე­ბი­ნებს, რომ სა­ქარ­თვე­ლოს კულ­ტუ­რუ­ლი მემ­კვიდ­რე­ო­ბის­თვის, ეკ­ლე­სი­ის­თვის, ის­ტო­რი­ის­თვის და თი­თო­ე­უ­ლი ქარ­თვე­ლის­თვის მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნი ნივ­თი ან ნივ­თე­ბი აღ­მოჩ­ნდა ან­ტიკ­ვა­რი­ა­ტის შავ ბა­ზარ­ზე“, - ამ­ბობს ვა­სილ ჭი­ჭა­ღუა.

ცენ­ტრის თა­ნამ­შრომ­ლე­ბი მომ­ხდა­რის შე­სა­ხებ ად­გი­ლობ­რივ მო­სახ­ლე­ო­ბას გა­ე­სა­უბრნენ. ბუ­ჩა­ა­ნე­ლე­ბის ინ­ფორ­მა­ცი­ით, 2020 წლის გა­ზა­ფხულ­ზე ტა­ძარ­ში თით­ქოს­და, მო­სა­ლო­ცად, ავ­ტო­მო­ბი­ლით რამ­დე­ნი­მე პირი მი­ვი­და. მას შემ­დეგ, რაც ვი­ზი­ტო­რებ­მა ტაძ­რის ტე­რი­ტო­რია და­ტო­ვეს, ად­გილ­ზე მი­სულ მო­სახ­ლე­ო­ბას კულ­ტუ­რუ­ლი მემ­კვდრე­ო­ბის ძეგლი გა­და­თხრი­ლი დახ­ვდა. ვა­სილ ჭი­ჭა­ღუ­ას თქმით, ძეგ­ლე­ბის ძარ­ცვა აქ­ტუ­ა­ლუ­რი პრობ­ლე­მაა ოკუ­პი­რე­ბულ აფხა­ზეთ­შიც.

“ჩვე­ნი ორ­გა­ნი­ზა­ცი­ის კვლე­ვე­ბი აჩ­ვე­ნებს, რომ "შავ არ­ქე­ო­ლო­გი­ას­თან" და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი ვი­თა­რე­ბა მძი­მეა ოკუ­პი­რე­ბულ აფხა­ზეთ­შიც. კვლე­ვის სხვა მე­თო­დე­ბის არარ­სე­ბო­ბის გამო ცენ­ტრის თა­ნამ­შრომ­ლე­ბი იმ ინ­ტერ­ნეტ-რე­სურ­სე­ბის მო­ნი­ტო­რინგს ვა­კე­თებთ, რომ­ლებ­ზეც შე­საძ­ლე­ბე­ლია გა­მოჩ­ნდეს ინ­ფორ­მა­ცია სა­ქარ­თვე­ლოს ამ რე­გი­ონ­ში 'შავი არ­ქე­ო­ლო­გე­ბის" აქ­ტი­უ­რო­ბის შე­სა­ხებ. გა­მოვ­ლინ­და სო­ცი­ა­ლურ ქსე­ლებ­ში გან­თავ­სე­ბუ­ლი არა­ერ­თი ვი­დეო, რო­მელ­შიც ჩანს, რო­გორ იძარ­ცვე­ბა ის­ტო­რი­უ­ლი ძეგ­ლე­ბი. ვი­დე­ოს ავ­ტო­რე­ბი, რომ­ლე­ბიც არ ასა­ჯა­რო­ე­ბენ არც სა­კუ­თარ ვი­ნა­ო­ბას და არც იმ ლო­კა­ცი­ებს, სა­დაც ეწე­ვი­ან ამ საქ­მი­ა­ნო­ბას, მათ მიერ მო­პო­ვე­ბულ არ­ტე­ფაქ­ტებს დიდი სი­ა­მა­ყით და მონ­დო­მე­ბით გვი­ზი­ა­რე­ბენ. " - უყ­ვე­ბა ambebi.ge - ს სპე­ცი­ა­ლის­ტი.

ორ­გა­ნი­ზა­ცი­ის კი­დევ ერთი წევ­რი, არ­ქე­ო­ლო­გი გი­ორ­გი მაღ­რა­ძე, ambebi.ge -სთან გა­მო­სავ­ლის პოვ­ნის გზებ­ზე სა­უბ­რობს.

არ­ქე­ო­ლო­გის პო­ზი­ცი­ით, პრობ­ლე­მა თა­ვი­სი სპე­ცი­ფი­კი­დან გა­მომ­დი­ნა­რე, ძალ­ზედ რთუ­ლი აღ­მო­სა­ფხვრე­ლია, თუმ­ცა ვი­თა­რე­ბის უკე­თე­სო­ბის­კენ შეც­ვლა მა­ინც შე­საძ­ლე­ბე­ლია.

გი­ორ­გი მაღ­რა­ძე

"ეს პრობ­ლე­მა მხო­ლოდ სა­ქარ­თვე­ლო­ში არ დგას. მსოფ­ლი­ოს არა­ერთ გან­ვი­თა­რე­ბულ ქვე­ყა­ნა­ში იძარ­ცვე­ბა კულ­ტუ­რუ­ლი მემ­კვიდ­რე­ო­ბის ძეგ­ლე­ბი. სა­ერ­თოდ, ძა­ლი­ან რთუ­ლია ასე­თი ფაქ­ტე­ბის გა­მოვ­ლე­ნა, რად­გა­ნაც ძარ­ცვა, ძი­რი­თა­დად, ისეთ ად­გი­ლებ­ში ხდე­ბა, სა­დაც და­სახ­ლე­ბუ­ლი პუნ­ქტი არ არის.

მაშ, რო­გორ უნდა მი­ვი­დეს ინ­ფორ­მა­ცია სა­მარ­თალ­დამ­ცავ უწყე­ბე­ბამ­დე?! ალ­ბათ, სა­ჭი­როა მო­ნი­ტო­რინ­გის სის­ტე­მის შე­მუშ­ვე­ბა და მეტი კონ­ტრო­ლი ასე­თი ტი­პის ძეგ­ლებ­ზე. ამას­თა­ნა­ვე, აუ­ცი­ლე­ბე­ლია, სა­ინ­ფორ­მა­ციო, ცნო­ბი­ე­რე­ბის ასა­მაღ­ლე­ბე­ლი კამ­პა­ნი­ე­ბის წარ­მო­ე­ბა. მო­სახ­ლე­ო­ბას უნდა ჰქონ­დეს ინ­ფორ­მა­ცია იმის შე­სა­ხებ, რომ ძეგ­ლებს ძარ­ცვა­ვენ და თუ რამე სა­ეჭ­ვოს შე­ნიშ­ნა­ვენ, უყუ­რა­დღე­ბოდ არ უნდა და­ტო­ვონ. შე­საძ­ლოა, ეფექ­ტი­ა­ნი იყოს კა­ნო­ნის გამ­კაც­რე­ბაც. მოქ­მე­დი რე­გუ­ლა­ცი­ით, კულ­ტუ­რუ­ლი მემ­კვიდ­რე­ო­ბის ძეგლის და­ზი­ა­ნე­ბა ან ძარ­ცვა მხო­ლოდ ჯა­რი­მით ის­ჯე­ბა. სა­ერ­თოდ, კი კულ­ტუ­რუ­ლი მემ­კვიდ­რე­ო­ბის ძარ­ცვას­თან ბრძო­ლა და და­ნა­შა­უ­ლის პრე­ვენ­ცია ძალ­ზედ რთუ­ლი და ბევ­რი გან­ვი­თა­რე­ბუ­ლი სა­ხელ­მწი­ფოს­თვი­საც კი მი­უღ­წე­ვე­ლი მი­ზა­ნია. ჩვე­ნი ქვეყ­ნის, მსგავ­სი მწი­რი რე­სურ­სე­ბის მქო­ნე ქვეყ­ნის­თვის კი ამის გან­ხორ­ცი­ე­ლე­ბა თით­ქმის შე­უძ­ლე­ბე­ლი ჩანს. თუმ­ცა სა­ხელ­მწი­ფოს და სა­ზო­გა­დო­ე­ბის ძა­ლის­ხმე­ვის გა­ერ­თი­ა­ნე­ბით და სწო­რი მე­ნე­ჯმენ­ტით შე­საძ­ლე­ბე­ლია ვი­თა­რე­ბის უკე­თე­სო­ბის­კენ შეც­ვლა“, - გვე­უბ­ნე­ბა გი­ორ­გი მაღ­რა­ძე.

ამ სა­კი­თხზე სა­სა­უბ­როდ და­ვუ­კავ­შირ­დით კულ­ტუ­რუ­ლი მემ­კვიდ­რე­ო­ბის დაც­ვის სა­ა­ა­გენ­ტოს, თუმ­ცა რამ­დე­ნი­მე­დღი­ა­ნი ლო­დი­ნის მი­უ­ხე­და­ვად, ჩვენ მიერ დას­მულ შე­კი­თხვებ­ზე პა­სუ­ხი ამ დრომ­დე არ მიგ­ვი­ღია.

მკითხველის კომენტარები / 9 /
თარიღის მიხედვით
მოწონების მიხედვით
დ გ
18

მაგათ მეჯართეები ქვიათ

aburjga
7

მართლა?! ესეც კიდევ ერთი დასავლეთიდან მობერილი ქარის მოტანილი ზნე-ჩვეულება!! 

ავტორი:

"შავი არქეოლოგები" საქართველოშიც გამოჩნდნენ - როგორ იძარცვება კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები

"შავი არქეოლოგები" საქართველოშიც გამოჩნდნენ - როგორ იძარცვება კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები

საქართველოში კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები იძარცვება. ქურდების სამიზნეს ძირითადად ის უძველესი ტაძრები და სამარხები წარმოადგენს, რომლებიც დასახლებული პუნქტისგან მოშორებით მდებარეობს. კულტურული მემკვიდრეობის სფეროში მომუშავე სპეციალისტები ამ პროცესს ჟარგონულად "შავ არქეოლოგიას“ უწოდებენ და ამბობენ, რომ პრობლემა განსაკუთრებით მწვავედ სამცხე-ჯავახეთში, ქვემო ქართლსა და კახეთში დგას.

"კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ცენტრის“ ხელმძღვანელი ვასილ ჭიჭაღუა გვიყვება ტაძრების ძარცვისა და დაზიანების არაერთ შემთხვევაზე, რომლებიც ცენტრის თანამშრომლებმა აღმოაჩინეს. ერთ-ერთი ასეთი ფაქტი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბუჩაანში 2020 წელს მოხდა. მძარცველებმა ძვირფასეულობის პოვნის მიზნით, მე-9-10 საუკუნეების მზეწვერის წმინდა გიორგი სახელობის ტაძრის საკურთხეველში 1 მეტრამდე სიღრმის ორმო გათხარეს.

ვასილ ჭიჭაღუა

"ვიდრე უშუალოდ ძარცვის ფაქტზე ვისაუბრებდე, მოკლედ მოგიყვებით ამ ტაძრის შესახებ. ძეგლს კულტურული მემკვიდრეობის სტატუსი 2006 წელს მიენიჭა. ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. მას სამხრეთიდან, დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან ერთიანი ვიწრო გარშემოსავლელი ეკვრის. ტაძარში არსებული ფერწერა გამორჩეულია თავისი მაღალი მხატვრული ღირებულებით და შესრულების ტექნიკით. ეკლესიის გადახურვის მოხატულობა სიძველის გამო ძლიერ დაზიანებულია და რესტავრაციას საჭიროებს. ჩვენ რა სურათიც დაგვხვდა, მძარცველებს თითქმის მთლიანად გადაუთხრიათ ტაძრის გარშემოსავლელის ჩრდილოეთ ნაწილის იატაკი და ტაძრის საკურთხევლის მიმდებარე ტერიტორია.

მზეწვერის წმინდა გიორგი სახელობის ტაძარი

საკურთხევლის მხრების ხაზზე არსებული დიდი ზომის კვადრატული ქვის (ტრაპეზის ან ჯვრის საყრდენი პოსტამენტი) ქვემოთ გათხრილი იყო დაახლოებით 0.70 მეტრი სიღრმის ორმო. ვინ იცის, რა ამოიღეს ტაძრის იატაკიდან. შესაძლოა ვერაფერი, მაგრამ მათ მიერ გამოვლენილი გულმოდგინება და მონდომება გვაფიქრებინებს, რომ საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობისთვის, ეკლესიისთვის, ისტორიისთვის და თითოეული ქართველისთვის მნიშვნელოვანი ნივთი ან ნივთები აღმოჩნდა ანტიკვარიატის შავ ბაზარზე“, - ამბობს ვასილ ჭიჭაღუა.

ცენტრის თანამშრომლები მომხდარის შესახებ ადგილობრივ მოსახლეობას გაესაუბრნენ. ბუჩაანელების ინფორმაციით, 2020 წლის გაზაფხულზე ტაძარში თითქოსდა, მოსალოცად, ავტომობილით რამდენიმე პირი მივიდა. მას შემდეგ, რაც ვიზიტორებმა ტაძრის ტერიტორია დატოვეს, ადგილზე მისულ მოსახლეობას კულტურული მემკვდრეობის ძეგლი გადათხრილი დახვდა. ვასილ ჭიჭაღუას თქმით, ძეგლების ძარცვა აქტუალური პრობლემაა ოკუპირებულ აფხაზეთშიც.

“ჩვენი ორგანიზაციის კვლევები აჩვენებს, რომ "შავ არქეოლოგიასთან" დაკავშირებული ვითარება მძიმეა ოკუპირებულ აფხაზეთშიც. კვლევის სხვა მეთოდების არარსებობის გამო ცენტრის თანამშრომლები იმ ინტერნეტ-რესურსების მონიტორინგს ვაკეთებთ, რომლებზეც შესაძლებელია გამოჩნდეს ინფორმაცია საქართველოს ამ რეგიონში 'შავი არქეოლოგების" აქტიურობის შესახებ. გამოვლინდა სოციალურ ქსელებში განთავსებული არაერთი ვიდეო, რომელშიც ჩანს, როგორ იძარცვება ისტორიული ძეგლები. ვიდეოს ავტორები, რომლებიც არ ასაჯაროებენ არც საკუთარ ვინაობას და არც იმ ლოკაციებს, სადაც ეწევიან ამ საქმიანობას, მათ მიერ მოპოვებულ არტეფაქტებს დიდი სიამაყით და მონდომებით გვიზიარებენ. " - უყვება ambebi.ge - ს სპეციალისტი.

ორგანიზაციის კიდევ ერთი წევრი, არქეოლოგი გიორგი მაღრაძე, ambebi.ge -სთან გამოსავლის პოვნის გზებზე საუბრობს.

არქეოლოგის პოზიციით, პრობლემა თავისი სპეციფიკიდან გამომდინარე, ძალზედ რთული აღმოსაფხვრელია, თუმცა ვითარების უკეთესობისკენ შეცვლა მაინც შესაძლებელია.

გიორგი მაღრაძე

"ეს პრობლემა მხოლოდ საქართველოში არ დგას. მსოფლიოს არაერთ განვითარებულ ქვეყანაში იძარცვება კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები. საერთოდ, ძალიან რთულია ასეთი ფაქტების გამოვლენა, რადგანაც ძარცვა, ძირითადად, ისეთ ადგილებში ხდება, სადაც დასახლებული პუნქტი არ არის.

მაშ, როგორ უნდა მივიდეს ინფორმაცია სამართალდამცავ უწყებებამდე?! ალბათ, საჭიროა მონიტორინგის სისტემის შემუშვება და მეტი კონტროლი ასეთი ტიპის ძეგლებზე. ამასთანავე, აუცილებელია, საინფორმაციო, ცნობიერების ასამაღლებელი კამპანიების წარმოება. მოსახლეობას უნდა ჰქონდეს ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ ძეგლებს ძარცვავენ და თუ რამე საეჭვოს შენიშნავენ, უყურადღებოდ არ უნდა დატოვონ. შესაძლოა, ეფექტიანი იყოს კანონის გამკაცრებაც. მოქმედი რეგულაციით, კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის დაზიანება ან ძარცვა მხოლოდ ჯარიმით ისჯება. საერთოდ, კი კულტურული მემკვიდრეობის ძარცვასთან ბრძოლა და დანაშაულის პრევენცია ძალზედ რთული და ბევრი განვითარებული სახელმწიფოსთვისაც კი მიუღწეველი მიზანია. ჩვენი ქვეყნის, მსგავსი მწირი რესურსების მქონე ქვეყნისთვის კი ამის განხორციელება თითქმის შეუძლებელი ჩანს. თუმცა სახელმწიფოს და საზოგადოების ძალისხმევის გაერთიანებით და სწორი მენეჯმენტით შესაძლებელია ვითარების უკეთესობისკენ შეცვლა“, - გვეუბნება გიორგი მაღრაძე.

ამ საკითხზე სასაუბროდ დავუკავშირდით კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის საააგენტოს, თუმცა რამდენიმედღიანი ლოდინის მიუხედავად, ჩვენ მიერ დასმულ შეკითხვებზე პასუხი ამ დრომდე არ მიგვიღია.

თეა წულუკიანმა რეზო ამაშუკელს დაბადების დღე მიულოცა და ტორტზე სანთლები მასთან ერთად ჩააქრო

"შინ ბრუნდებოდა, როდესაც ქვეითად მოსიარულეს ავტომობილი დაეჯახა" - 11 წლის ასაკში შეცვლილი ცხოვრება

"სანამ მოსახლეობის 30% არ აიცრება, პირბადე რჩება მთავარ იარაღად" - გამყრელიძის თქმით, ივლისის 1-ელ კვირაში საქართველოში დიდი რაოდენობით სხვადასხვა ვაქცინა შემოვა