პოლიტიკა
კონფლიქტები
სამხედრო

5

აპრილი

დღის ზოგადი ასტროლოგიური პროგნოზი

შაბათი, მთვარის მერვე დღე დაიწყება 10:42-ზე, მთვარე კირჩხიბშია ახალი საქმეების დასაწყებად ნეიტრალური დღეა. დიდ დროსა და ენერგიას ითხოვს ადრე დაწყებული საქმეები. მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებების მიღება სხვა დღისთვის გადადეთ. კარგი დღეა უძრავ ქონებასთან დაკავშირებული საქმეების მოსაგვარებლად. კარგია მივლინების, მოგზაურობის დასაწყებად. ხშირად იმოძრავეთ, გადაადგილეთ ავეჯი, განაახლეთ ინტერიერი. სხვა დღისთვის გადადეთ ქორწინება და ნიშნობა. ამ დღის რთული ორგანო კუჭია. მოერიდეთ კუჭის გადატვირთვას, მოწევას, სმას.
მსოფლიო
სამართალი
საზოგადოება
სპორტი
მეცნიერება
Faceამბები
მოზაიკა
კვირის კითხვადი სტატიები
თვის კითხვადი სტატიები
ზედაშეს ტრადიცია საქართველოში - რა ვიცით "განსაკუთრებული ღვინის" შესახებ
ზედაშეს ტრადიცია საქართველოში - რა ვიცით "განსაკუთრებული ღვინის" შესახებ

ზე­და­შე არის ღვი­ნო, რო­მელ­საც ზი­ა­რე­ბის დროს ან ჯვრის­წე­რის წე­სის შეს­რუ­ლე­ბი­სას იყე­ნე­ბენ. ხალ­ხურ ყო­ფა­ში მას სა­ეკ­ლე­სიო დღე­სას­წა­უ­ლის­თვის სა­გან­გე­ბოდ შე­მო­ნა­ხულ სა­უ­კე­თე­სო ღვი­ნოს უწო­დებ­დნენ. სა­ერ­თოდ კი, მა­ღა­ლი ხა­რის­ხის ღვი­ნოა, შე­სა­წი­რა­ვი, რო­მელ­საც ყუ­რძნის მო­სავ­ლის გა­მორ­ჩე­უ­ლი ნა­წი­ლის პირ­ვე­ლი ნა­წუ­რის­გან სა­ლო­ცა­ვის სა­ხელ­ზე აყე­ნებ­დნენ, მო­სა­ვა­ლი ბა­რა­ქი­ა­ნი და დოვ­ლა­თი­ა­ნი რომ ყო­ფი­ლი­ყო.

სა­ზე­და­შე ტკბი­ლის ჭურ­ში ჩას­ხმის დროს სან­თელს აან­თებ­დნენ, და­ი­ლო­ცე­ბოდ­ნენ, ღმერ­თს წყა­ლო­ბას შეს­თხოვ­დნენ და ხატს დღე­ო­ბა­ზე მი­არ­თმევ­დნენ.

შე­წი­რუ­ლი ღვი­ნის გა­სეს­ხე­ბა, გა­ყიდ­ვა ან სხვა დღე­ებ­ში მოხ­მა­რე­ბა შე­უძ­ლე­ბე­ლი იყო, წი­ნა­აღ­მდეგ შემ­თხვე­ვა­ში, ხატი გა­წყრე­ბო­და.

სა­ზე­და­შე ღვი­ნის და­ყე­ნე­ბის ტრა­დი­ცია, სა­ვა­რა­უ­დოდ, სა­თა­ვეს იღებს წარ­მარ­თუ­ლი ეპო­ქი­დან და ღვი­ნის კულტს უკავ­შირ­დე­ბა, რაც შემ­დეგ ქრის­ტი­ა­ნო­ბამ კი­დევ უფრო გა­აღ­რმა­ვა... სა­ზე­და­შე ქვევ­რე­ბის მოვ­ლა-პატ­რო­ნო­ბა­სა და სა­რი­ტუ­ა­ლო საქ­მი­ა­ნო­ბა­ში მხო­ლოდ მა­მა­კა­ცი მო­ნა­წი­ლე­ობ­და. ამ ინ­ფორ­მა­ცი­ას ნ. თო­ფუ­რი­ას "ღვი­ნის ზე­და­შე­ე­ბი" გვაწ­ვდის. სა­ინ­ტე­რე­სოა, რა ხდე­ბა დღეს ქარ­თულ რე­ა­ლო­ბა­ში, არ­სე­ბობს თუ არა ასე­თი ქვევ­რე­ბი და სრულ­დე­ბა თუ არა ისე­თი­ვე რი­ტუ­ა­ლე­ბი, თუნ­დაც სა­შო­ბა­ოდ, რო­გორც ძვე­ლად.

ამ თე­მა­ზე გვე­სა­უბ­რე­ბა, თიკა დუ­ღაშ­ვი­ლი - ჟურ­ნა­ლის­ტი, მუ­სი­კის­მცოდ­ნე, ადა­მი­ა­ნი, რო­მელ­მაც პა­პი­სე­უ­ლი მა­რა­ნი ყვარ­ლის რა­ი­ო­ნის სო­ფელ ახალ­სო­ფელ­ში ოჯახ­თან ერ­თად აღად­გი­ნა, სა­დაც სა­ზე­და­შე ქვევ­რე­ბიც საკ­მა­რი­სად აქვთ.

- ჩვე­ნი ღვი­ნის ეზოს მა­რან­ში 6 ზე­და­შე გვაქვს, ეს პა­ტა­რა საგ­ვა­რე­უ­ლო ქვევ­რე­ბია, რო­მელ­საც დიდი ის­ტო­რია აქვს - რამ­დე­ნი­მე თა­ო­ბა გა­მო­ი­ა­რა. სამ­წუ­ხა­როდ, პაპა ცო­ცხა­ლი აღარ არის, მაგ­რამ რო­გორც თა­ვად გვიყ­ვე­ბო­და, ზე­და­შე ქვევ­რი გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი თი­ხის­გა­ნაა დამ­ზა­დე­ბუ­ლი. მას ოჯახ­ში ყვე­ლა­ზე სა­პა­ტიო ად­გი­ლი ეკა­ვა. მახ­სოვს, რამ­დე­ნად გულ­მოდ­გი­ნედ უვ­ლი­და მათ - წმენ­დდა, ასუფ­თა­ვებ­და. მას­ში გან­სა­კუთ­რე­ბულ ღვი­ნოს აყე­ნებ­და. დღე­სას­წა­უ­ლებ­ზე და შა­ბათ დღეს სან­თელს ან­თებ­და.

- ყო­ვე­ლი ასე­თი ქვევ­რი ამა თუ იმ ვერ­სი­ის მი­ხედ­ვით, ქრის­ტი­ა­ნულ დე­სას­წა­უ­ლებ­ზე უნდა გახ­სნი­ლი­ყო, გან­სა­კუთ­რე­ბით კი, ქრის­ტეს შო­ბა­ზე. თქვენ­თვი­საც ასე იყო?

- რაც პა­პას მო­ნა­თხრო­ბი­დან შე­მიძ­ლია გა­ვიხ­სე­ნო, ეს არის საგ­ვა­რე­უ­ლო და სა­შო­ბაო ზე­და­შე­ე­ბი. სამ­წუ­ხა­როდ, საბ­ჭო­თა პე­რი­ოდ­ში ეს ტრა­დი­ცია და­ი­კარ­გა, თუმ­ცა, მრა­ვა­ლი წლის შემ­დეგ, ჩვენ­თან წელს პირ­ვე­ლად იხ­სნე­ბა სა­შო­ბაო ზე­და­შე.

მარ­თა­ლია, არას­დროს მო­მის­მე­ნია, მაგ­რამ კა­ხეთ­ში ზე­და­შეს გახ­სნას თურ­მე სა­გა­ლო­ბე­ლიც ახ­ლდა. ერთ-ერთი ვერ­სია გიგი გა­რა­ყა­ნი­ძეს აქვს ჩა­წე­რი­ლი, ვა­პი­რებ, ვის­წავ­ლო, ვიმ­ღე­რო და ტუ­რის­ტე­ბიც ვამ­ღე­რო... კონ­სერ­ვა­ტო­რი­ა­ში მუ­სი­კის­მცოდ­ნე­ო­ბა­ზე ვსწავ­ლობ­დი, ეთ­ნოგ­რა­ფია, ფოლკ­ლო­რი უცხო არ არის და ცო­ტას ვმღე­რი კი­დეც, რაც ამ საქ­მე­ში და­მეხ­მა­რე­ბა.

- რო­დის არის ქვევ­რე­ბი მა­რან­ში ჩაყ­რი­ლი?

- ზუს­ტად ვერ გე­ტყვით, რად­გან რაც თავი მახ­სოვს, სულ იყო და არის, თუმ­ცა რო­გორც გი­თხა­რით, დღეს უკვე ახა­ლი სი­ცო­ცხლე შე­ი­ძი­ნა... რო­გორც პაპა იტყო­და, ალ­ბათ ყვე­ლა­ზე მად­ლი­ა­ნი და გემ­რი­ე­ლი ამ ქვევრში ჩამ­დგა­რი ღვი­ნოა... რო­გორც სხვა­დას­ხვა წყა­რო­დან აღ­მოჩ­ნდა, მა­ხა­რებს ფაქ­ტი, რომ ნამ­დვილ მარ­ნად ის ით­ვლე­ბა, სა­დაც ზე­და­შეა. ამ მხრივ კი, ძა­ლი­ან გაგ­ვი­მარ­თლა... მინ­და ჩვე­ნი ოჯა­ხის სა­ხე­ლით შობა-ახა­ლი წელი სრუ­ლი­ად სა­ქარ­თვე­ლოს მი­ვუ­ლო­ცო! სი­კე­თე, ხვა­ვი, ბა­რა­ქა და ღვთის წყა­ლო­ბა არ მოგ­კლე­ბო­დეთ...

ლალი ფა­ცია

AMBEBI.GE

ზედაშეს ტრადიცია საქართველოში - რა ვიცით "განსაკუთრებული ღვინის" შესახებ

ზედაშეს ტრადიცია საქართველოში - რა ვიცით "განსაკუთრებული ღვინის" შესახებ

ზედაშე არის ღვინო, რომელსაც ზიარების დროს ან ჯვრისწერის წესის შესრულებისას იყენებენ. ხალხურ ყოფაში მას საეკლესიო დღესასწაულისთვის საგანგებოდ შემონახულ საუკეთესო ღვინოს უწოდებდნენ. საერთოდ კი, მაღალი ხარისხის ღვინოა, შესაწირავი, რომელსაც ყურძნის მოსავლის გამორჩეული ნაწილის პირველი ნაწურისგან სალოცავის სახელზე აყენებდნენ, მოსავალი ბარაქიანი და დოვლათიანი რომ ყოფილიყო.

საზედაშე ტკბილის ჭურში ჩასხმის დროს სანთელს აანთებდნენ, დაილოცებოდნენ, ღმერთს წყალობას შესთხოვდნენ და ხატს დღეობაზე მიართმევდნენ.

შეწირული ღვინის გასესხება, გაყიდვა ან სხვა დღეებში მოხმარება შეუძლებელი იყო, წინააღმდეგ შემთხვევაში, ხატი გაწყრებოდა.

საზედაშე ღვინის დაყენების ტრადიცია, სავარაუდოდ, სათავეს იღებს წარმართული ეპოქიდან და ღვინის კულტს უკავშირდება, რაც შემდეგ ქრისტიანობამ კიდევ უფრო გააღრმავა... საზედაშე ქვევრების მოვლა-პატრონობასა და სარიტუალო საქმიანობაში მხოლოდ მამაკაცი მონაწილეობდა. ამ ინფორმაციას ნ. თოფურიას "ღვინის ზედაშეები" გვაწვდის. საინტერესოა, რა ხდება დღეს ქართულ რეალობაში, არსებობს თუ არა ასეთი ქვევრები და სრულდება თუ არა ისეთივე რიტუალები, თუნდაც საშობაოდ, როგორც ძველად.

ამ თემაზე გვესაუბრება, თიკა დუღაშვილი - ჟურნალისტი, მუსიკისმცოდნე, ადამიანი, რომელმაც პაპისეული მარანი ყვარლის რაიონის სოფელ ახალსოფელში ოჯახთან ერთად აღადგინა, სადაც საზედაშე ქვევრებიც საკმარისად აქვთ.

- ჩვენი ღვინის ეზოს მარანში 6 ზედაშე გვაქვს, ეს პატარა საგვარეულო ქვევრებია, რომელსაც დიდი ისტორია აქვს - რამდენიმე თაობა გამოიარა. სამწუხაროდ, პაპა ცოცხალი აღარ არის, მაგრამ როგორც თავად გვიყვებოდა, ზედაშე ქვევრი განსაკუთრებული თიხისგანაა დამზადებული. მას ოჯახში ყველაზე საპატიო ადგილი ეკავა. მახსოვს, რამდენად გულმოდგინედ უვლიდა მათ - წმენდდა, ასუფთავებდა. მასში განსაკუთრებულ ღვინოს აყენებდა. დღესასწაულებზე და შაბათ დღეს სანთელს ანთებდა.

- ყოველი ასეთი ქვევრი ამა თუ იმ ვერსიის მიხედვით, ქრისტიანულ დესასწაულებზე უნდა გახსნილიყო, განსაკუთრებით კი, ქრისტეს შობაზე. თქვენთვისაც ასე იყო?

- რაც პაპას მონათხრობიდან შემიძლია გავიხსენო, ეს არის საგვარეულო და საშობაო ზედაშეები. სამწუხაროდ, საბჭოთა პერიოდში ეს ტრადიცია დაიკარგა, თუმცა, მრავალი წლის შემდეგ, ჩვენთან წელს პირველად იხსნება საშობაო ზედაშე.

მართალია, არასდროს მომისმენია, მაგრამ კახეთში ზედაშეს გახსნას თურმე საგალობელიც ახლდა. ერთ-ერთი ვერსია გიგი გარაყანიძეს აქვს ჩაწერილი, ვაპირებ, ვისწავლო, ვიმღერო და ტურისტებიც ვამღერო... კონსერვატორიაში მუსიკისმცოდნეობაზე ვსწავლობდი, ეთნოგრაფია, ფოლკლორი უცხო არ არის და ცოტას ვმღერი კიდეც, რაც ამ საქმეში დამეხმარება.

- როდის არის ქვევრები მარანში ჩაყრილი?

- ზუსტად ვერ გეტყვით, რადგან რაც თავი მახსოვს, სულ იყო და არის, თუმცა როგორც გითხარით, დღეს უკვე ახალი სიცოცხლე შეიძინა... როგორც პაპა იტყოდა, ალბათ ყველაზე მადლიანი და გემრიელი ამ ქვევრში ჩამდგარი ღვინოა... როგორც სხვადასხვა წყაროდან აღმოჩნდა, მახარებს ფაქტი, რომ ნამდვილ მარნად ის ითვლება, სადაც ზედაშეა. ამ მხრივ კი, ძალიან გაგვიმართლა... მინდა ჩვენი ოჯახის სახელით შობა-ახალი წელი სრულიად საქართველოს მივულოცო! სიკეთე, ხვავი, ბარაქა და ღვთის წყალობა არ მოგკლებოდეთ...

ლალი ფაცია

AMBEBI.GE

უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის ყოფილი კანდიდატი თამთა თოდაძეზე - "რა ბრიჯიტ ბარდო ესა მყავს, რა აბია ასეთი ნეტავ"

ვინ არის შორენა ბეგაშვილის ყოფილი ქმრის მეუღლე, რომელიც უკრაინაში ცნობილი დიზაინერია

8-9 ოქტომბერს ძლიერი წვიმა და ქარია, 10-ში კვლავ გამოიდარებს - უახლოესი დღეების ამინდის პროგნოზი