პოლიტიკა
კონფლიქტები
სამხედრო
მსოფლიო
სამართალი
საზოგადოება
სპორტი
მეცნიერება
Faceამბები
მოზაიკა
კვირის კითხვადი სტატიები
თვის კითხვადი სტატიები
"აშშ-ში სტაჟირებამ უდიდესი გავლენა მოახდინა ჩემს შეხედულებებზე" - ახალგაზრდა კახელი ფერმერი ამერიკული გამოცდილებით
"აშშ-ში სტაჟირებამ უდიდესი გავლენა მოახდინა ჩემს შეხედულებებზე" - ახალგაზრდა კახელი ფერმერი ამერიკული გამოცდილებით

თორ­ნი­კე ათა­ბე­გაშ­ვი­ლი სტუ­დენ­ტია, ვე­ტე­რი­ნა­რის პრო­ფე­სი­ას ეუფ­ლე­ბა. ამას­თან, უკვე დიდი ხა­ნია, ფერ­მე­რია. ასა­კის მი­უ­ხე­და­ვად, მას­ზე უფ­როს ფერ­მე­რებს ტოლს არ უდებს და დიდი გა­მოც­დი­ლე­ბაც და­უგ­როვ­და.

თორ­ნი­კე სა­გა­რე­ჯოს მუ­ნი­ცი­პა­ლი­ტე­ტის სო­ფელ ყან­და­უ­რა­ში ცხოვ­რობს. მის ოჯახს 2008 წლი­დან აქვს მე­სა­ქონ­ლე­ო­ბის ფერ­მა, რომ­ლის გა­უმ­ჯო­ბე­სე­ბა, სა­ჭი­რო ინფრას­ტრუქ­ტუ­რით აღ­ჭურ­ვა, დღე­საც გრძელ­დე­ბა. ჩვე­ნი რეს­პონ­დენ­ტი ფერ­მა­ში უმე­ტე­სად მა­მას­თან ერ­თად მუ­შა­ობს, თუმ­ცა ოჯა­ხის სხვა წევ­რე­ბიც შეძ­ლე­ბის­დაგ­ვა­რად ეხ­მა­რე­ბი­ან.

"ძი­რი­თა­დად, მე­ხორ­ცულ მე­სა­ქონ­ლე­ო­ბას მივ­დევთ, თუმ­ცა მერ­ძე­უ­ლი სა­ქონ­ლის მომ­რავ­ლე­ბა­საც ვცდი­ლობთ. 50-მდე სული მა­ღალპ­რო­დუქ­ტი­უ­ლი ჯი­შე­ბის სა­ქო­ნე­ლი გვყავს, რო­გორც ად­გი­ლობ­რი­ვი, ისე უცხო­უ­რი.

ფერ­მის მე­ნე­ჯმენ­ტი მე მე­ხე­ბა, მა­მა­ჩემს - პრო­დუქ­ცი­ის რე­ა­ლი­ზე­ბა, გვყავს და­ქი­რა­ვე­ბუ­ლი მუ­შა­ხე­ლიც. მე­ცხო­ვე­ლე­ო­ბა სოფ­ლის მე­ურ­ნე­ო­ბის ერთ-ერთი რთუ­ლი დარ­გია, უდი­დეს ადა­მი­ა­ნურ რე­სურსს, უამ­რა­ვი სირ­თუ­ლის დაძ­ლე­ვას მო­ი­თხოვს, მით უმე­ტეს, სა­ქარ­თვე­ლო­ში. მე მო­მა­ვა­ლი ვე­ტე­რი­ნა­რი ვარ. ეს ფა­კულ­ტე­ტი ცხო­ვე­ლე­ბის სიყ­ვა­რუ­ლის გამო ავირ­ჩიე", - გვი­ამ­ბობს თორ­ნი­კე, რო­მელ­მაც წლე­ულს სტა­ჟი­რე­ბა გა­ი­ა­რა აშშ-ში, ჩრდი­ლო­ეთ და­კო­ტის შტატ­ში, მე­ხორ­ცუ­ლი მი­მარ­თუ­ლე­ბის სა­ო­ჯა­ხო ფერ­მე­რულ მე­ურ­ნე­ო­ბა­ში.

აშშ-ში თორ­ნი­კე სა­ქარ­თვე­ლოს ფერ­მერ­თა უფ­ლე­ბე­ბის დაც­ვის ასო­ცი­ა­ცი­ის ხელ­შე­წყო­ბით მოხ­ვდა. ერთი სე­მესტრი მი­ნე­სო­ტის უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში ის­წავ­ლა. ასე რომ, ამე­რი­კა­ში წე­ლი­წა­დი და ოთხ თვე გა­ა­ტა­რა.

თორ­ნი­კე ათა­ბე­გაშ­ვი­ლი:

- უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში, ძი­რი­თა­დად, ფერ­მის მე­ნე­ჯმენ­ტის საგ­ნე­ბი ავირ­ჩიე, რად­გან სა­ო­ჯა­ხო ფერ­მე­რულ მე­ურ­ნე­ო­ბა­ში დიდი გა­მოც­დი­ლე­ბა შე­ვი­ძი­ნე.

- რით გან­სხვავ­დე­ბა იქა­უ­რი ფერ­მა ჩვე­ნი ქარ­თუ­ლი, ტრა­დი­ცი­უ­ლი მე­ცხო­ვე­ლე­ო­ბის ფერ­მის­გან?

- გან­სხვა­ვე­ბა ტექ­ნო­ლო­გი­ებ­ში, ფერ­მე­რე­ბის ინ­ფორ­მი­რე­ბა­სა და მენ­ტა­ლი­ტეტ­შია. მათ ძა­ლი­ან ბევ­რი რამ აქვთ ისე­თი, რა­საც ჩვენ არ ან ვერ ვი­ყე­ნებთ. მათი მუ­შა­ო­ბის სტი­ლი­დან გა­მომ­დი­ნა­რე, ჩემ­თვის ყვე­ლა­ფე­რი უცხო და გა­მორ­ჩე­უ­ლი იყო. თი­თო­ე­უ­ლი ფერ­მე­რი გან­სა­ზღვრუ­ლი პრო­ტო­კო­ლის შე­სა­ბა­მი­სად მუ­შა­ობ­და. ფერ­მერს, იმის მი­ხედ­ვით, თუ რა შე­საძ­ლებ­ლო­ბა და მი­ზა­ნი აქვს, პრო­ტო­კოლს დარ­გის სპე­ცი­ა­ლის­ტე­ბი აძ­ლე­ვენ. ვე­ტე­რი­ნა­რე­ბიც ვაქ­ცი­ნა­ცი­ის სქე­მებ­სა და გეგ­მებს მათ­თან შე­თან­ხმე­ბით ად­გე­ნენ. ფერ­მე­ბი დარ­გე­ბად არის და­ყო­ფი­ლი: მე­ცხო­ვე­ლე­ო­ბის, სა­ნა­შე­ნე, სა­გა­მო­ფე­ნო ცხო­ვე­ლე­ბის... სპე­ცი­ა­ლის­ტი ფერ­მა­ში თა­ვი­სი ლა­ბო­რა­ტო­რი­ით მო­დი­ო­და. შე­იძ­ლე­ბა სულ არ ჰქო­ნო­და საქ­მე ფერ­მა­ში, მაგ­რამ მა­ინც მო­ვი­დო­და ექი­მის თვა­ლით პი­რუ­ტყვის და­სა­ხე­დად. როცა პი­რუ­ტყვი აუქ­ცი­ონ­ზე გა­დი­ო­და, მას ყო­ველ­მხრივ ამოწ­მებ­დნენ - სის­ხლის ანა­ლიზს უღებ­დნენ, ად­გენ­დნენ, რა ვაქ­ცი­ნა ჰქონ­და გა­კე­თე­ბუ­ლი, რა პე­რი­ოდ­ში იყო რე­კო­მენ­დე­ბუ­ლი მისი დაკ­ვლა და ბა­ზარ­ზე ხორ­ცის გა­ტა­ნა. პრო­ტო­კოლს ყვე­ლა ფერ­მე­რი მკაც­რად იცავს. მე ამ ყვე­ლა­ფერს ვი­წერ­დი და ვი­ნიშ­ნავ­დი.

- თქვენს საქ­მი­ა­ნო­ბა­ში იყე­ნებთ ამ გა­მოც­დი­ლე­ბას?

- რისი შე­საძ­ლებ­ლო­ბაც მაქვს, ყვე­ლა­ფერს ვა­კე­თებ, რა­ღა­ცე­ბი ჩემ­ზე არ არის და­მო­კი­დე­ბუ­ლი.

- ზო­გი­ერ­თი ჩვე­ნი თა­ნა­მე­მა­მუ­ლე ეჭ­ვით უყუ­რებს უცხო­ურ გა­მოც­დი­ლე­ბას და ამ­ბობს, მა­გათ რა უნდა გვას­წავ­ლონ, როცა ჩვე­ნი მამა-პაპა მე­სა­ქონ­ლე­ო­ბას ოდით­გან­ვე მის­დევ­დაო.

- მამა-პაპა რომ მის­დევ­და, გა­სა­გე­ბია, მაგ­რამ გა­მოც­დი­ლე­ბა ჩვენც ხომ უნდა მი­ვი­ღოთ და ძვე­ლი და ახა­ლი ერ­თმა­ნეთს შე­ვუ­თან­ხმოთ.

- ამე­რი­კა­ში სტა­ჟი­რე­ბა პან­დე­მი­ის პე­რი­ოდს და­ემ­თხვა. ამან იქ პრობ­ლე­მე­ბი შე­გიქ­მნათ?

- კი, პან­დე­მი­ას უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში სწავ­ლის პე­რი­ო­დი და­ემ­თხვა. მა­შინ მი­ნე­სო­ტის უნი­ვერ­სი­ტე­ტის მერ­ძე­უ­ლი სა­ქონ­ლის საკ­ვლევ ფერ­მა­ში ვმუ­შა­ობ­დი მე­ნე­ჯე­რის ასის­ტენ­ტად. ად­მი­ნის­ტრა­ცი­ამ გა­და­სა­ად­გი­ლე­ბე­ლი საშ­ვი მომ­ცა, რათა მაქ­სი­მა­ლუ­რად ნა­ყო­ფი­ე­რი ყო­ფი­ლი­ყო ჩემი იქ ყოფ­ნა.

- სო­ფელს გა­სულ თვე­ში და­უბ­რუნ­დით. რო­გო­რია თქვე­ნი ყო­ვე­ლი დღე ყან­და­უ­რა­სა და სა­კუ­თარ ფერ­მა­ში?

- ფერ­მა­ში ბევ­რი რა­ღა­ცის შეც­ვლა მი­წევს, რად­გან ამე­რი­კა­ში სტა­ჟი­რე­ბამ უდი­დე­სი გავ­ლე­ნა მო­ახ­დი­ნა მე­ცხო­ვე­ლე­ო­ბის დარ­გში ჩემს შე­ხე­დუ­ლე­ბებ­ზე. ყო­ვე­ლი ახა­ლი დილა ახა­ლი იდე­ის, არ­სე­ბუ­ლის შეც­ვლი­სა და გა­უმ­ჯო­ბე­სე­ბის მო­ტი­ვა­ტო­რია.

- ცხო­ვე­ლის მოვ­ლა რთუ­ლია... პი­რუ­ტყვი რომ ჯან­მრთე­ლი გყავ­დეთ, ამის­თვის რას აკე­თებთ?

- ქარ­თუ­ლი რე­ა­ლო­ბი­დან გა­მომ­დი­ნა­რე, მაქ­სი­მა­ლუ­რად ვი­ცავ ფერ­მა­ში ბი­ო­უ­საფრ­თხო­ე­ბის ნორ­მებს, ვა­ტა­რებ გეგ­მურ ვაქ­ცი­ნა­ცი­ას და ცხო­ვე­ლებს სრულ­ფა­სო­ვა­ნი ულუ­ფით ვკვე­ბავ. დიდ ყუ­რა­დღე­ბას ვაქ­ცევ პი­რუ­ტყვის სი­ჯან­სა­ღეს, ამი­ტო­მაც იშ­ვი­ა­თად მი­წევს ვე­ტე­რი­ნა­რის მომ­სა­ხუ­რე­ბით სარ­გებ­ლო­ბა, მათი მკურ­ნა­ლო­ბა.

- რას ურ­ჩევთ ფერ­მე­რო­ბის მსურ­ვე­ლებს?

- მაქ­სი­მა­ლუ­რად გა­მო­ი­ყე­ნონ დრო, ენერ­გია და რე­სურ­სე­ბი, რო­გორც პი­როვ­ნუ­ლი, ისე საქ­ვეყ­ნო გან­ვი­თა­რე­ბის­თვის. ეს ნა­ყოფს აუ­ცი­ლებ­ლად გა­მო­ი­ღებს.

- რა გეგ­მე­ბი გაქვთ?

- რამ­დე­ნი­მე პრო­ექ­ტზე ვმუ­შა­ობ, ვთა­ნამ­შრომ­ლობ რამ­დე­ნი­მე კომ­პა­ნი­ას­თა­ნაც, რომ­ლე­ბიც სა­ქარ­თვე­ლო­ში მე­ცხო­ვე­ლე­ო­ბის დარ­გის გან­ვი­თა­რე­ბა­ზე ზრუ­ნა­ვენ. ახლო მი­ზა­ნი ბლო­გის შექ­მნაა, სა­დაც მომ­ხმა­რებ­ლებს გა­ვუ­ზი­ა­რებ ჩემს გა­მოც­დი­ლე­ბას და მი­ვაწ­ვდი სწორ ინ­ფორ­მა­ცი­ას, რო­მე­ლიც ჩვენს ფერ­მე­რებს ძა­ლი­ან მწი­რი აქვთ. გარ­და ამი­სა, ვარ ერთ-ერთი პრო­ექ­ტის მე­ნე­ჯე­რი, ვთა­ნამ­შრომ­ლობთ მსხვილ ამე­რი­კულ სა­სოფ­ლო-სა­მე­ურ­ნეო კომ­პა­ნი­ას­თან, ვმუ­შა­ობთ სე­ლექ­ცი­ის სა­კი­თხებ­ზე, გვინ­და რო­გორც ად­გი­ლობ­რი­ვი, ისე ევ­რო­პი­დან იმ­პორ­ტი­რე­ბუ­ლი მა­ღალპ­რო­დუქ­ტი­უ­ლი სა­ქონ­ლის ჯი­შობ­რი­ვი პო­ტენ­ცი­ა­ლის მაქ­სი­მა­ლუ­რად გა­მო­ყე­ნე­ბა და გე­ნე­ტი­კუ­რად გა­უმ­ჯო­ბე­სე­ბა. უფრო შო­რე­უ­ლი მი­ზა­ნი უცხო­ე­ლი სპე­ცი­ა­ლის­ტე­ბის ჩა­მოყ­ვა­ნაა. მინ­და ისი­ნიც გა­ეც­ნონ ჩვე­ნი ფერ­მე­რე­ბის საქ­მი­ა­ნო­ბას, პრობ­ლე­მებს და შემ­დგომ ერ­თობ­ლი­ვად დავ­სა­ხოთ გან­ვი­თა­რე­ბის გზე­ბი.

ავტორი:

"აშშ-ში სტაჟირებამ უდიდესი გავლენა მოახდინა ჩემს შეხედულებებზე" - ახალგაზრდა კახელი ფერმერი ამერიკული გამოცდილებით

"აშშ-ში სტაჟირებამ უდიდესი გავლენა მოახდინა ჩემს შეხედულებებზე" - ახალგაზრდა კახელი ფერმერი ამერიკული გამოცდილებით

თორნიკე ათაბეგაშვილი სტუდენტია, ვეტერინარის პროფესიას ეუფლება. ამასთან, უკვე დიდი ხანია, ფერმერია. ასაკის მიუხედავად, მასზე უფროს ფერმერებს ტოლს არ უდებს და დიდი გამოცდილებაც დაუგროვდა.

თორნიკე საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ყანდაურაში ცხოვრობს. მის ოჯახს 2008 წლიდან აქვს მესაქონლეობის ფერმა, რომლის გაუმჯობესება, საჭირო ინფრასტრუქტურით აღჭურვა, დღესაც გრძელდება. ჩვენი რესპონდენტი ფერმაში უმეტესად მამასთან ერთად მუშაობს, თუმცა ოჯახის სხვა წევრებიც შეძლებისდაგვარად ეხმარებიან.

"ძირითადად, მეხორცულ მესაქონლეობას მივდევთ, თუმცა მერძეული საქონლის მომრავლებასაც ვცდილობთ. 50-მდე სული მაღალპროდუქტიული ჯიშების საქონელი გვყავს, როგორც ადგილობრივი, ისე უცხოური.

ფერმის მენეჯმენტი მე მეხება, მამაჩემს - პროდუქციის რეალიზება, გვყავს დაქირავებული მუშახელიც. მეცხოველეობა სოფლის მეურნეობის ერთ-ერთი რთული დარგია, უდიდეს ადამიანურ რესურსს, უამრავი სირთულის დაძლევას მოითხოვს, მით უმეტეს, საქართველოში. მე მომავალი ვეტერინარი ვარ. ეს ფაკულტეტი ცხოველების სიყვარულის გამო ავირჩიე", - გვიამბობს თორნიკე, რომელმაც წლეულს სტაჟირება გაიარა აშშ-ში, ჩრდილოეთ დაკოტის შტატში, მეხორცული მიმართულების საოჯახო ფერმერულ მეურნეობაში.

აშშ-ში თორნიკე საქართველოს ფერმერთა უფლებების დაცვის ასოციაციის ხელშეწყობით მოხვდა. ერთი სემესტრი მინესოტის უნივერსიტეტში ისწავლა. ასე რომ, ამერიკაში წელიწადი და ოთხ თვე გაატარა.

თორნიკე ათაბეგაშვილი:

- უნივერსიტეტში, ძირითადად, ფერმის მენეჯმენტის საგნები ავირჩიე, რადგან საოჯახო ფერმერულ მეურნეობაში დიდი გამოცდილება შევიძინე.

- რით განსხვავდება იქაური ფერმა ჩვენი ქართული, ტრადიციული მეცხოველეობის ფერმისგან?

- განსხვავება ტექნოლოგიებში, ფერმერების ინფორმირებასა და მენტალიტეტშია. მათ ძალიან ბევრი რამ აქვთ ისეთი, რასაც ჩვენ არ ან ვერ ვიყენებთ. მათი მუშაობის სტილიდან გამომდინარე, ჩემთვის ყველაფერი უცხო და გამორჩეული იყო. თითოეული ფერმერი განსაზღვრული პროტოკოლის შესაბამისად მუშაობდა. ფერმერს, იმის მიხედვით, თუ რა შესაძლებლობა და მიზანი აქვს, პროტოკოლს დარგის სპეციალისტები აძლევენ. ვეტერინარებიც ვაქცინაციის სქემებსა და გეგმებს მათთან შეთანხმებით ადგენენ. ფერმები დარგებად არის დაყოფილი: მეცხოველეობის, სანაშენე, საგამოფენო ცხოველების... სპეციალისტი ფერმაში თავისი ლაბორატორიით მოდიოდა. შეიძლება სულ არ ჰქონოდა საქმე ფერმაში, მაგრამ მაინც მოვიდოდა ექიმის თვალით პირუტყვის დასახედად. როცა პირუტყვი აუქციონზე გადიოდა, მას ყოველმხრივ ამოწმებდნენ - სისხლის ანალიზს უღებდნენ, ადგენდნენ, რა ვაქცინა ჰქონდა გაკეთებული, რა პერიოდში იყო რეკომენდებული მისი დაკვლა და ბაზარზე ხორცის გატანა. პროტოკოლს ყველა ფერმერი მკაცრად იცავს. მე ამ ყველაფერს ვიწერდი და ვინიშნავდი.

- თქვენს საქმიანობაში იყენებთ ამ გამოცდილებას?

- რისი შესაძლებლობაც მაქვს, ყველაფერს ვაკეთებ, რაღაცები ჩემზე არ არის დამოკიდებული.

- ზოგიერთი ჩვენი თანამემამულე ეჭვით უყურებს უცხოურ გამოცდილებას და ამბობს, მაგათ რა უნდა გვასწავლონ, როცა ჩვენი მამა-პაპა მესაქონლეობას ოდითგანვე მისდევდაო.

- მამა-პაპა რომ მისდევდა, გასაგებია, მაგრამ გამოცდილება ჩვენც ხომ უნდა მივიღოთ და ძველი და ახალი ერთმანეთს შევუთანხმოთ.

- ამერიკაში სტაჟირება პანდემიის პერიოდს დაემთხვა. ამან იქ პრობლემები შეგიქმნათ?

- კი, პანდემიას უნივერსიტეტში სწავლის პერიოდი დაემთხვა. მაშინ მინესოტის უნივერსიტეტის მერძეული საქონლის საკვლევ ფერმაში ვმუშაობდი მენეჯერის ასისტენტად. ადმინისტრაციამ გადასაადგილებელი საშვი მომცა, რათა მაქსიმალურად ნაყოფიერი ყოფილიყო ჩემი იქ ყოფნა.

- სოფელს გასულ თვეში დაუბრუნდით. როგორია თქვენი ყოველი დღე ყანდაურასა და საკუთარ ფერმაში?

- ფერმაში ბევრი რაღაცის შეცვლა მიწევს, რადგან ამერიკაში სტაჟირებამ უდიდესი გავლენა მოახდინა მეცხოველეობის დარგში ჩემს შეხედულებებზე. ყოველი ახალი დილა ახალი იდეის, არსებულის შეცვლისა და გაუმჯობესების მოტივატორია.

- ცხოველის მოვლა რთულია... პირუტყვი რომ ჯანმრთელი გყავდეთ, ამისთვის რას აკეთებთ?

- ქართული რეალობიდან გამომდინარე, მაქსიმალურად ვიცავ ფერმაში ბიოუსაფრთხოების ნორმებს, ვატარებ გეგმურ ვაქცინაციას და ცხოველებს სრულფასოვანი ულუფით ვკვებავ. დიდ ყურადღებას ვაქცევ პირუტყვის სიჯანსაღეს, ამიტომაც იშვიათად მიწევს ვეტერინარის მომსახურებით სარგებლობა, მათი მკურნალობა.

- რას ურჩევთ ფერმერობის მსურველებს?

- მაქსიმალურად გამოიყენონ დრო, ენერგია და რესურსები, როგორც პიროვნული, ისე საქვეყნო განვითარებისთვის. ეს ნაყოფს აუცილებლად გამოიღებს.

- რა გეგმები გაქვთ?

- რამდენიმე პროექტზე ვმუშაობ, ვთანამშრომლობ რამდენიმე კომპანიასთანაც, რომლებიც საქართველოში მეცხოველეობის დარგის განვითარებაზე ზრუნავენ. ახლო მიზანი ბლოგის შექმნაა, სადაც მომხმარებლებს გავუზიარებ ჩემს გამოცდილებას და მივაწვდი სწორ ინფორმაციას, რომელიც ჩვენს ფერმერებს ძალიან მწირი აქვთ. გარდა ამისა, ვარ ერთ-ერთი პროექტის მენეჯერი, ვთანამშრომლობთ მსხვილ ამერიკულ სასოფლო-სამეურნეო კომპანიასთან, ვმუშაობთ სელექციის საკითხებზე, გვინდა როგორც ადგილობრივი, ისე ევროპიდან იმპორტირებული მაღალპროდუქტიული საქონლის ჯიშობრივი პოტენციალის მაქსიმალურად გამოყენება და გენეტიკურად გაუმჯობესება. უფრო შორეული მიზანი უცხოელი სპეციალისტების ჩამოყვანაა. მინდა ისინიც გაეცნონ ჩვენი ფერმერების საქმიანობას, პრობლემებს და შემდგომ ერთობლივად დავსახოთ განვითარების გზები.

გაძვირდება თუ არა პური და რას გეგმავს მთავრობა სურსათის ფასებთან დაკავშირებით

რა ქონებას ფლობს ბიზნესომბუდსმენი და "ოცნების" სიის მე-11 ნომერი მიხეილ დაუშვილი და როგორია მისი მეუღლის შემოსავალი

10 მოცემულობა, რაც ლარს აუფასურებს - ეკონომისტის ანალიზი