პოლიტიკა
მსოფლიო
სამართალი

4

აპრილი

დღის ზოგადი ასტროლოგიური პროგნოზი

პარასკევი, მთვარის მეშვიდე დღე დაიწყება 09:24-ზე, მთვარე კირჩხიბში გადავა 02:51-ზე ისეთი საქმეები წამოიწყეთ, რომლებსაც დღესვე დაასრულებთ და სხვა დროისთვის არ გადადებთ. მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებების მიღება სხვა დროისთვის გადადეთ. ფინანსური ოპერაციების დაგეგმვასა და უძრავი ქონების ყიდვა-გაყიდვას არ გირჩევთ. კარგი დღეა მსხვილი საყიდლებისთვის; შემოქმედებითი საქმიანობისთვის, სწავლისა და გამოცდების ჩასაბარებლად. უფროსთან და თანამდებობის პირებთან ნებისმიერ საქმეს მარტივად მოაგვარებთ. კარგი დღეა ფიზიკური ვარჯიშებისა და საოჯახო საქმეების შესასრულებლად. ზომიერება გმართებთ საკვებსა და სასმელში. კარგია ორგანიზმის გაწმენდა მარილებისა და წიდებისაგან. ნუ მიირთმევთ მძიმე საკვებს.
საზოგადოება
კულტურა/შოუბიზნესი
მეცნიერება
სამხედრო
Faceამბები
მოზაიკა
კონფლიქტები
კვირის კითხვადი სტატიები
თვის კითხვადი სტატიები
საუკუნის წინანდელი საფლავები სიონის ტბის ფსკერზე...
საუკუნის წინანდელი საფლავები სიონის ტბის ფსკერზე...

რამ­დე­ნი­მე დღის წინ სო­ცი­ა­ლურ ქსელ "ფე­ის­ბუქ­ში" გავ­რცელ­და ფო­ტო­ე­ბი, რო­მელ­ზეც ასა­ხუ­ლია, რო­გორ და­ი­წია წყალ­მა სი­ო­ნის ტბა­ზე და ფსკერ­ზე საფ­ლა­ვის ქვე­ბი გა­მოჩ­ნდა.

ფო­ტო­ებ­ზე, რომ­ლე­ბიც ალექ­სან­დრე კვა­ტა­ში­ძემ გა­და­ი­ღო, სა­ვა­რა­უ­დოდ, სა­უ­კუ­ნის წი­ნან­დე­ლი საფ­ლა­ვე­ბია გა­მო­სა­ხუ­ლი. ერთ-ერთ მა­სი­ურ ქვა­ზე ასე­თი წარ­წე­რა იკი­თხე­ბა: "ნიკო და­ვი­თის ძე ჩე­კუ­რაშ­ვი­ლი გარ­და­იც­ვა­ლა ომში, 29 იან­ვარს 1916 წ. სამ­შობ­ლოს გუ­ლი­სათ­ვის სის­ხლი..."

ცნო­ბი­ლია, რომ სა­ქარ­თვე­ლოს წყალ­სა­ცა­ვე­ბის უმე­ტე­სო­ბა ნა­სოფ­ლა­რებ­ზე, ნა­ტაძ­რა­ლებ­სა თუ სა­მარ­ხებ­ზეა აშე­ნე­ბუ­ლი. ამი­ტომ, ადა­მი­ა­ნე­ბის უმე­ტე­სო­ბას სი­ო­ნის ფო­ტო­ე­ბის ხილ­ვა დი­დად არ გაჰ­კვირ­ვე­ბია, თუმ­ცა კი­თხვე­ბი მა­ინც გაჩ­ნდა.

სა­ნამ სპე­ცი­ა­ლის­ტებს მო­ვუს­მენ­დეთ, შე­გახ­სე­ნებთ, რომ სი­ო­ნის წყალ­სა­ცა­ვი ივ­რის შუა წელ­ში მდე­ბა­რე­ობს, რო­მელ­საც სი­ო­ნის ქვა­ბუ­ლის ფსკე­რი უკა­ვია. წყლის სა­ერ­თო მო­ცუ­ლო­ბა 325,4 მლნ კუ­ბუ­რი მეტ­რია, გან­კუთ­ვნი­ლია მდი­ნა­რე ივ­რის ჩა­მო­ნა­დე­ნის მრა­ვალ­წლი­უ­რი რე­გუ­ლი­რე­ბის­თვის და სარ­წყა­ვად.

იქ გა­სუ­ლი სა­უ­კუ­ნის 60-იან წლებ­ში სოფ­ლე­ბი და­იტ­ბო­რა, მათ შო­რის ტა­ძა­რიც, ფე­ო­და­ლუ­რი პე­რი­ო­დის ქარ­თუ­ლი ხუ­როთ­მო­ძღვრე­ბის ერთ-ერთი ად­რე­უ­ლი პე­რი­ო­დის ძეგლი. სი­ო­ნის წყალ­სა­ცავ­ში ჩა­ძი­რუ­ლი ტაძ­რის იდენ­ტუ­რი მა­კე­ტი ეთ­ნოგ­რა­ფი­ულ მუ­ზე­უმ­ში ინა­ხე­ბა. ამ ეკ­ლე­სი­ის რამ­დე­ნი­მე მცი­რე მას­შტა­ბის ნან­გრე­ვი ჯერ კი­დევ შე­მორ­ჩე­ნი­ლია, თუმ­ცა მათი და­ნახ­ვა წყლის დო­ნის აწე­ვი­სას შე­უძ­ლე­ბე­ლია.

ქე­თე­ვან დიღ­მე­ლაშ­ვი­ლი, არ­ქე­ო­ლო­გი, კულ­ტუ­რუ­ლი მემ­კვიდ­რე­ო­ბის დაც­ვის ეროვ­ნუ­ლი სა­ა­გენ­ტოს უფ­რო­სი სპე­ცი­ა­ლის­ტი გვი­დას­ტუ­რებს, რომ სი­ო­ნის წყალ­სა­ცა­ვი XX სა­უ­კუ­ნის 60-იან წლებ­ში გა­შენ­და. მის გა­სა­შე­ნებ­ლად კი სა­ჭი­რო გახ­და იმ ტე­რი­ტო­რი­ა­ზე არ­სე­ბუ­ლი 8 სოფ­ლის გა­სახ­ლე­ბა, რო­მელ­თა მცხოვ­რებ­ნიც სხვა­დას­ხვა მი­მარ­თუ­ლე­ბით გა­და­ა­სახ­ლეს და ტე­რი­ტო­რი­ე­ბი წყალ­სა­ცა­ვის­თვის და­იტ­ბო­რა.

ქეთი დიღ­მე­ლაშ­ვი­ლი გვე­უბ­ნე­ბა, რომ სა­ნამ წყალ­სა­ცა­ვის მშე­ნებ­ლო­ბა და­ი­წყე­ბო­და, ტე­რი­ტო­რია არ­ქე­ო­ლო­გებ­მა შე­ის­წავ­ლეს. იქ, სა­დაც დამ­ბა­სა და კაშ­ხალს აშე­ნებ­დნენ, სა­მუ­შა­ო­ე­ბის და­წყე­ბას აღ­მო­ჩე­ნე­ბი მოჰ­ყვა: ტე­რი­ტო­რი­ა­ზე IV-V სა­უ­კუ­ნე­ე­ბის ბა­ზი­ლი­კა გა­ი­თხა­რა, თა­ვი­სი აკ­ლდა­მით. ბა­ზი­ლი­კა და აკ­ლდა­მა იმის გამო, რომ უნი­კა­ლუ­რი და მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნი ძეგლი იყო, თბი­ლი­სის ეთ­ნოგ­რა­ფი­ულ მუ­ზე­უმ­ში გად­მო­ი­ტა­ნეს და მისი ნახ­ვა დღეს ყვე­ლას შე­უძ­ლია.

რო­გორც რეს­პონ­დენ­ტი ამ­ბობს, ტე­რი­ტო­რი­ა­ზე ჰო­რი­ზონ­ტის სხვა მხა­რეს ასე­ვე მო­სა­ლოდ­ნე­ლი იყო ძვე­ლი ნა­სოფ­ლა­რე­ბის, სა­მარ­ხე­ბის არ­სე­ბო­ბა, სა­დაც კვლე­ვა აღარ ჩა­ტა­რე­ბუ­ლა, თუმ­ცა იყო დაზ­ვერ­ვე­ბი და არ­ქე­ო­ლო­გებ­მა და­ა­დას­ტუ­რეს, რომ ასე­თი არ­ქე­ო­ლო­გი­უ­რი ზო­ნე­ბი იქ არ­სე­ბობ­და, მაგ­რამ იმ­დე­ნად მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნი იყო სი­ო­ნის წყალ­სა­ცა­ვის აშე­ნე­ბა, რომ პრი­ო­რი­ტე­ტი წყალ­სა­ცა­ვის მშე­ნებ­ლო­ბის­კენ გა­და­ი­ხა­რა.

წლის იმ დროს კი, როცა მდი­ნა­რე­ე­ბის დონე იწევს, წვი­მის დროს წყა­ლი მა­ტუ­ლობს, წყალ­სა­ცა­ვის დაშ­ვე­ბა ხდე­ბა, წყლის დონე დაბ­ლა იწევს და სა­ნა­პი­რო ზოლ­ში მდე­ბა­რე, უკვე დატ­ბო­რი­ლი ნა­სოფ­ლა­რე­ბი ჩნდე­ბა. ვი­ნა­ი­დან სი­ლო­ვა­ნი მი­წაა, სხვა­დას­ხვა დროს გარ­კვე­ულ ად­გი­ლას არ­ქე­ო­ლო­გი­უ­რი ზო­ნე­ბი იკ­ვე­თე­ბა, თუნ­დაც, სა­მარ­ხე­ბი ა.შ.

დიღ­მე­ლაშ­ვი­ლი დას­ძენს, რომ შარ­შან მსგავ­სი სა­მარ­ხე­ბი სი­ო­ნის სამ­ხრეთ სა­ნა­პი­რო­ზე წყლის დაშ­ვე­ბი­სას გა­მოჩ­ნდა. მოხ­და მათი კვლე­ვა, გა­ი­თხა­რა მა­სა­ლა, და­მუ­შავ­და და თი­ა­ნე­თის მხა­რეთმცოდ­ნე­ო­ბის მუ­ზე­უმს გა­და­ე­ცა. ბუ­ნებ­რი­ვია, მსგავ­სი სა­მარ­ხე­ბის, ნა­სოფ­ლა­რე­ბის გა­მოვ­ლე­ნის ფაქ­ტე­ბი კვლა­ვაც მო­სა­ლოდ­ნე­ლია და საქ­მე რა­ი­მე უც­ნა­ურ­თან და გან­სა­კუთ­რე­ბულ­თან არ გვაქვს.

"ფო­ტო­ზე აღ­ბეჭ­დი­ლი საფ­ლა­ვი თა­ვი­სი ქვი­თა და წარ­წე­რე­ბით XIX სა­უ­კუ­ნის ბო­ლო­სა და XX სა­უ­კუ­ნის და­სა­წყი­სის სა­მა­რო­ვა­ნია. ტრა­დი­ცი­უ­ლი სა­მარ­ხია და არა რა­ი­მე გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი, უც­ნა­უ­რი. XIX სა­უ­კუ­ნის სა­ქარ­თვე­ლოს­თვის ტი­პუ­რი სა­მარ­ხე­ბია, როცა სა­მარ­ხებ­ზე ზე­მო­დან ქვე­ბი იდე­ბო­და და ეს იყო იდენ­ტი­ფი­კა­ცი­ის ჩვე­უ­ლებ­რი­ვი ნი­შა­ნი", - გან­მარ­ტავს დიღ­მე­ლაშ­ვი­ლი.

- ფო­ტო­ზე აღ­ბეჭ­დი­ლი საფ­ლა­ვი შეს­წავ­ლას არ სა­ჭი­რო­ებს?

- კონ­კრე­ტუ­ლად რო­მე­ლი ნა­წი­ლი­დან არის აღე­ბუ­ლი და სად არის გა­და­ღე­ბუ­ლი, ეს კი­თხვა დავ­სვი და არა­ვინ მი­პა­სუ­ხა. ჯერ­ჯე­რო­ბით უც­ნო­ბია, რო­მელ ნა­სოფ­ლარს გა­ნე­კუთ­ვნე­ბა. მაგ­რამ ის სოფ­ლე­ბი, რომ­ლე­ბიც იქი­დან გა­და­ა­სახ­ლეს, ყვე­ლა აღ­წე­რი­ლია და ყვე­ლას მდე­ბა­რე­ო­ბა ვი­ცით. ამი­ტომ, თუ მოგ­ვაწ­ვდი­ან ინ­ფორ­მა­ცი­ას, პა­სუხ­საც გავ­ცემთ.

რაც შე­ე­ხე­ბა ამ სა­მა­რო­ვან­თან და­კავ­ში­რე­ბულ კვლე­ვის ჩა­ტა­რე­ბას, მი­ზან­შე­წო­ნი­ლი არ არის იმი­ტომ, რომ იქ ქვე­ბის გარ­და არა­ფე­რია დარ­ჩე­ნი­ლი.

ვი­მე­ო­რებ, სი­ო­ნის წყალ­სა­ცა­ვის შექ­მნას წინ უძღო­და კვლე­ვა სხვა­დას­ხვა მი­მარ­თუ­ლე­ბით, მაგ­რამ ისიც უნდა აღი­ნიშ­ნოს, რომ კვლე­ვე­ბი არ იყო, სრულ­ფა­სო­ვა­ნი და თა­ვი­დან ბო­ლომ­დე ამო­წუ­რუ­ლი, რად­გა­ნაც იმ ყვე­ლა­ფერს დიდი პე­რი­ო­დი დას­ჭირ­დე­ბო­და. ყო­ველ შემ­თხვე­ვა­ში, ინ­ფორ­მა­ცია გვაქვს - სად რა უნდა იყოს და ეს წიგ­ნებ­შიც არის და­ფიქ­სი­რე­ბუ­ლი.

ლალუკა
0

სასმელი წყალი მაქედან აქვს იქ მაცხოვრებლებს? გადავირევი ახლა ამ ზაფხულს იქ დავისვენე და ამ წყალს ვსვამდი?

ავტორი:

საუკუნის წინანდელი საფლავები სიონის ტბის ფსკერზე...

საუკუნის წინანდელი საფლავები სიონის ტბის ფსკერზე...

რამდენიმე დღის წინ სოციალურ ქსელ "ფეისბუქში" გავრცელდა ფოტოები, რომელზეც ასახულია, როგორ დაიწია წყალმა სიონის ტბაზე და ფსკერზე საფლავის ქვები გამოჩნდა.

ფოტოებზე, რომლებიც ალექსანდრე კვატაშიძემ გადაიღო, სავარაუდოდ, საუკუნის წინანდელი საფლავებია გამოსახული. ერთ-ერთ მასიურ ქვაზე ასეთი წარწერა იკითხება: "ნიკო დავითის ძე ჩეკურაშვილი გარდაიცვალა ომში, 29 იანვარს 1916 წ. სამშობლოს გულისათვის სისხლი..."

ცნობილია, რომ საქართველოს წყალსაცავების უმეტესობა ნასოფლარებზე, ნატაძრალებსა თუ სამარხებზეა აშენებული. ამიტომ, ადამიანების უმეტესობას სიონის ფოტოების ხილვა დიდად არ გაჰკვირვებია, თუმცა კითხვები მაინც გაჩნდა.

სანამ სპეციალისტებს მოვუსმენდეთ, შეგახსენებთ, რომ სიონის წყალსაცავი ივრის შუა წელში მდებარეობს, რომელსაც სიონის ქვაბულის ფსკერი უკავია. წყლის საერთო მოცულობა 325,4 მლნ კუბური მეტრია, განკუთვნილია მდინარე ივრის ჩამონადენის მრავალწლიური რეგულირებისთვის და სარწყავად.

იქ გასული საუკუნის 60-იან წლებში სოფლები დაიტბორა, მათ შორის ტაძარიც, ფეოდალური პერიოდის ქართული ხუროთმოძღვრების ერთ-ერთი ადრეული პერიოდის ძეგლი. სიონის წყალსაცავში ჩაძირული ტაძრის იდენტური მაკეტი ეთნოგრაფიულ მუზეუმში ინახება. ამ ეკლესიის რამდენიმე მცირე მასშტაბის ნანგრევი ჯერ კიდევ შემორჩენილია, თუმცა მათი დანახვა წყლის დონის აწევისას შეუძლებელია.

ქეთევან დიღმელაშვილი, არქეოლოგი, კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს უფროსი სპეციალისტი გვიდასტურებს, რომ სიონის წყალსაცავი XX საუკუნის 60-იან წლებში გაშენდა. მის გასაშენებლად კი საჭირო გახდა იმ ტერიტორიაზე არსებული 8 სოფლის გასახლება, რომელთა მცხოვრებნიც სხვადასხვა მიმართულებით გადაასახლეს და ტერიტორიები წყალსაცავისთვის დაიტბორა.

ქეთი დიღმელაშვილი გვეუბნება, რომ სანამ წყალსაცავის მშენებლობა დაიწყებოდა, ტერიტორია არქეოლოგებმა შეისწავლეს. იქ, სადაც დამბასა და კაშხალს აშენებდნენ, სამუშაოების დაწყებას აღმოჩენები მოჰყვა: ტერიტორიაზე IV-V საუკუნეების ბაზილიკა გაითხარა, თავისი აკლდამით. ბაზილიკა და აკლდამა იმის გამო, რომ უნიკალური და მნიშვნელოვანი ძეგლი იყო, თბილისის ეთნოგრაფიულ მუზეუმში გადმოიტანეს და მისი ნახვა დღეს ყველას შეუძლია.

როგორც რესპონდენტი ამბობს, ტერიტორიაზე ჰორიზონტის სხვა მხარეს ასევე მოსალოდნელი იყო ძველი ნასოფლარების, სამარხების არსებობა, სადაც კვლევა აღარ ჩატარებულა, თუმცა იყო დაზვერვები და არქეოლოგებმა დაადასტურეს, რომ ასეთი არქეოლოგიური ზონები იქ არსებობდა, მაგრამ იმდენად მნიშვნელოვანი იყო სიონის წყალსაცავის აშენება, რომ პრიორიტეტი წყალსაცავის მშენებლობისკენ გადაიხარა.

წლის იმ დროს კი, როცა მდინარეების დონე იწევს, წვიმის დროს წყალი მატულობს, წყალსაცავის დაშვება ხდება, წყლის დონე დაბლა იწევს და სანაპირო ზოლში მდებარე, უკვე დატბორილი ნასოფლარები ჩნდება. ვინაიდან სილოვანი მიწაა, სხვადასხვა დროს გარკვეულ ადგილას არქეოლოგიური ზონები იკვეთება, თუნდაც, სამარხები ა.შ.

დიღმელაშვილი დასძენს, რომ შარშან მსგავსი სამარხები სიონის სამხრეთ სანაპიროზე წყლის დაშვებისას გამოჩნდა. მოხდა მათი კვლევა, გაითხარა მასალა, დამუშავდა და თიანეთის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმს გადაეცა. ბუნებრივია, მსგავსი სამარხების, ნასოფლარების გამოვლენის ფაქტები კვლავაც მოსალოდნელია და საქმე რაიმე უცნაურთან და განსაკუთრებულთან არ გვაქვს.

"ფოტოზე აღბეჭდილი საფლავი თავისი ქვითა და წარწერებით XIX საუკუნის ბოლოსა და XX საუკუნის დასაწყისის სამაროვანია. ტრადიციული სამარხია და არა რაიმე განსაკუთრებული, უცნაური. XIX საუკუნის საქართველოსთვის ტიპური სამარხებია, როცა სამარხებზე ზემოდან ქვები იდებოდა და ეს იყო იდენტიფიკაციის ჩვეულებრივი ნიშანი", - განმარტავს დიღმელაშვილი.

- ფოტოზე აღბეჭდილი საფლავი შესწავლას არ საჭიროებს?

- კონკრეტულად რომელი ნაწილიდან არის აღებული და სად არის გადაღებული, ეს კითხვა დავსვი და არავინ მიპასუხა. ჯერჯერობით უცნობია, რომელ ნასოფლარს განეკუთვნება. მაგრამ ის სოფლები, რომლებიც იქიდან გადაასახლეს, ყველა აღწერილია და ყველას მდებარეობა ვიცით. ამიტომ, თუ მოგვაწვდიან ინფორმაციას, პასუხსაც გავცემთ.

რაც შეეხება ამ სამაროვანთან დაკავშირებულ კვლევის ჩატარებას, მიზანშეწონილი არ არის იმიტომ, რომ იქ ქვების გარდა არაფერია დარჩენილი.

ვიმეორებ, სიონის წყალსაცავის შექმნას წინ უძღოდა კვლევა სხვადასხვა მიმართულებით, მაგრამ ისიც უნდა აღინიშნოს, რომ კვლევები არ იყო, სრულფასოვანი და თავიდან ბოლომდე ამოწურული, რადგანაც იმ ყველაფერს დიდი პერიოდი დასჭირდებოდა. ყოველ შემთხვევაში, ინფორმაცია გვაქვს - სად რა უნდა იყოს და ეს წიგნებშიც არის დაფიქსირებული.